Overslaan en naar de inhoud gaan

Wij leggen het uit: Waar staat het Limburgs als taal?

Geplaatst opvrijdag 25 januari 2019 - 14:40

Als het aan gedeputeerde Ger Koopmans ligt, moet het Limburgs door het Rijk erkend worden als regionale taal. Wat is eigenlijk de huidige status?

Hoog tijd om een blik te werpen op waar de Limburgse 'taal', als het dat al is, formeel staat. Het Europees Handvest voor regionale talen of talen van minderheden is daarbij het uitgangspunt.

Lees ook: 'Limburgs moet erkend worden als regionale taal'

Behouden, beschermen en bevorderen
Dat Handvest trad 21 jaar geleden in werking en moet een bijdrage leveren aan het behouden, beschermen en bevorderen van talen die door een kleiner gedeelte van de bevolking van een land gebezigd worden. Nederland is één van de 24 Europese landen die het Handvest heeft aangenomen. Buurland België is één van de landen die schitteren door afwezigheid.

Erkend
De landen kunnen zelf talen aandragen die zij onder het Handvest willen plaatsen. In Nederland zijn dat er vijf: het Fries, Nedersaksisch, Romani, Jiddish én Limburgs. In dat Handvest is Limburgs dus al erkend als regionale taal. Dat betekent echter niet dat de taal daarmee binnen Nederland erkend wordt, laat staan dat het Limburgs een officiële status als rijkstaal zou verwerven, net als het Nederlands en het Fries.

Onderscheid
Ook in het genoemde Handvest onderscheidt Fries zich van het Nedersaksisch en het Limburgs. Die taal is immers, toen Nederland het Handvest aannam, onder deel III van het verdrag geschaard. In dat gedeelte worden specifieke maatregelen benoemd die de taal in leven moeten houden; bijvoorbeeld door deze op juridisch en bestuurlijk gebied en in het onderwijs toe te passen. Het Limburgs, Nedersaksisch, Romani en Jiddish zijn aan deel II van het Handvest gekoppeld. Daarin staan vooral brede doelstellingen.

Belangrijker
Het commitment dat bij deel III komt kijken, is groter dan bij deel II: bij deel II wordt van overheden gevraagd hun beleid op de in het Handvest genoemde beginselen en doelstellingen te baseren, terwijl in deel III 68 maatregelen worden opgesomd – waarvan ondertekenaars er minimaal 35 moeten opvolgen – die in beleid moeten worden omgezet. Dat verschil in nuance geeft indirect aan dat alle talen onder het Handvest belangrijk zijn, maar de ene net iets belangrijker dan de ander.

Overigens zitten er aan dat Handvest wel wat haken en ogen; het is immers soft law, aangezien landen in Europa zelf kunnen kiezen of ze meedoen en het bovendien niet mogelijk is om landen te straffen wanneer ze zich niet aan de opgestelde regels houden. Verschillende academici wijzen bovendien op de beperkte effectiviteit en implementatie van het Handvest.

Rapportage
De enige officieel vastgestelde controle die plaatsvindt, is dat landen om de zoveel jaar de balans van hun beleid rondom regionale en minderheidstalen opmaken. Een commissie van experts reageert op die rapportage met commentaar en aanbevelingen, die vervolgens via de Raad van Europa weer bij de lidstaten terechtkomen. Let wel: het gaat hier om de Raad van Europa, niet de Europese Unie. Niet iedere lidstaat van de Raad van Europa is eveneens onderdeel van de EU.

Gedeputeerde Ger Koopmans.
Foto: L1/ Jean van Hoof

Convenant
De Limburgse push voor meer erkenning voor het Limburgs werd mede ingegeven doordat die andere regionale taal, het Nedersaksisch, afgelopen oktober door vijf provincies en twee gemeenten een steuntje in de rug kreeg. Drenthe, Friesland, Gelderland, Groningen, Overijssel en de gemeenten Oost- en Weststellingwerf ondertekenden namelijk een convenant met het Rijk waarin benadrukt werd dat men het Nedersaksisch als streektaal wil gaan stimuleren.

Trots
Net als het Limburgs is het Nedersaksisch ook duidelijk opgebouwd uit lokale dialecten. "Voor ons is van belang dat het Nedersaksisch niet langer wordt gezien als een minderwaardig dialect, maar als een volwaardige taal waar je trots op kunt zijn", zei de voorzitter van de Samenwerkende Organisaties in het Nedersaksisch Taalgebied daarover in de Volkskrant. Het Nedersaksisch wordt daarmee overigens geen rijkstaal.

Gaat die vlieger ook in Noord-, Midden- en Zuid-Limburg op? Feit is dus dat het Limburgs qua status binnen de landsgrenzen niet 'onder doet' voor het Nedersaksisch, maar uit het convenant dat rondom die streektaal werd gesloten, spreekt wel meer initiatief. Niet gek dus dat Koopmans op zoek gaat naar een deal waarin ook het Limburgs onderdeel wordt van het Nederlands taalsysteem. Via het onderwijs en een Limburgse Taalunie, zoals voorgesteld door de gedeputeerde, is er de nodige 'winst' te behalen. Het heeft er dan ook alle schijn van dat het niet de vraag is óf, maar vooral hóé het Limburgs gestimuleerd gaat worden.

Echte Limburgers gezocht!
Geef je op als kandidaat voor Kwizzele.

Deel dit bericht via
Het laatste nieuws in je mailbox
E-mail: 
Editie: 08:00 12:00 20:00
 

Meer informatie over afmelden.

Overzicht
Spectaculaire opening Cultura Nova live op L1 TV
Uitgelicht
Spectaculaire opening Cultura Nova live op L1 TV

Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Ingrid van Engelshoven zal vrijdag 23 augustus de 29e editie van theaterfestival Cultura Nova openen. De minister zal het startsein geven voor de openingsvoorstelling, een spectaculaire opvoering van Romeo & Julia door Toneelgroep Maastricht in samenwerking met internationale gezelschappen, La Fabrique Royale/Zéro Degré en Groupe F.

Vrijdag vanaf 21:30 live op L1 TV
Uitgelicht
Meld je aan als kandidaat voor Kwizzele!

Wie heeft er zin in een spelletje? Je kunt je opgeven voor de leukste Limburgse cultuurkwis op tv en radio: Kwizzele! Test je kennis op het gebied van Limburgse kunst en cultuur, streektaal, geschiedenis, archeologie, streekgerechten, actualiteit en muziek.

Kwizzele is van maandag t/m donderdag op L1 TV om 17:00, 18:00 en 22:00.

Meld je hier aan als kandidaat voor Kwizzele!
Mijn Limburgs Hart
Uitgelicht
Steun de actie Mijn Limburgs Hart

Hoe ga je verder na een plotse hartstilstand overleefd te hebben? Limburgse cardiologen gaan op bezoek bij hun patiënten om een antwoord te geven op deze vraag. L1 zendt van eind mei tot eind september wekelijks een indringend verhaal uit van een patiënt die op een of andere manier is geconfronteerd met plotse hartstilstand.

De actie Mijn Limburgs Hart heeft als doel zoveel mogelijk geld op te halen voor onderzoek naar hart- en vaatziekten in Limburg.

Meer over Mijn Limburgs Hart

Meest gelezen