Overslaan en naar de inhoud gaan

Wij leggen het uit: Waar staat het Limburgs als taal?

Geplaatst opvrijdag 25 januari 2019 - 14:40

Als het aan gedeputeerde Ger Koopmans ligt, moet het Limburgs door het Rijk erkend worden als regionale taal. Wat is eigenlijk de huidige status?

Hoog tijd om een blik te werpen op waar de Limburgse 'taal', als het dat al is, formeel staat. Het Europees Handvest voor regionale talen of talen van minderheden is daarbij het uitgangspunt.

Lees ook: 'Limburgs moet erkend worden als regionale taal'

Behouden, beschermen en bevorderen
Dat Handvest trad 21 jaar geleden in werking en moet een bijdrage leveren aan het behouden, beschermen en bevorderen van talen die door een kleiner gedeelte van de bevolking van een land gebezigd worden. Nederland is één van de 24 Europese landen die het Handvest heeft aangenomen. Buurland België is één van de landen die schitteren door afwezigheid.

Erkend
De landen kunnen zelf talen aandragen die zij onder het Handvest willen plaatsen. In Nederland zijn dat er vijf: het Fries, Nedersaksisch, Romani, Jiddish én Limburgs. In dat Handvest is Limburgs dus al erkend als regionale taal. Dat betekent echter niet dat de taal daarmee binnen Nederland erkend wordt, laat staan dat het Limburgs een officiële status als rijkstaal zou verwerven, net als het Nederlands en het Fries.

Onderscheid
Ook in het genoemde Handvest onderscheidt Fries zich van het Nedersaksisch en het Limburgs. Die taal is immers, toen Nederland het Handvest aannam, onder deel III van het verdrag geschaard. In dat gedeelte worden specifieke maatregelen benoemd die de taal in leven moeten houden; bijvoorbeeld door deze op juridisch en bestuurlijk gebied en in het onderwijs toe te passen. Het Limburgs, Nedersaksisch, Romani en Jiddish zijn aan deel II van het Handvest gekoppeld. Daarin staan vooral brede doelstellingen.

Belangrijker
Het commitment dat bij deel III komt kijken, is groter dan bij deel II: bij deel II wordt van overheden gevraagd hun beleid op de in het Handvest genoemde beginselen en doelstellingen te baseren, terwijl in deel III 68 maatregelen worden opgesomd – waarvan ondertekenaars er minimaal 35 moeten opvolgen – die in beleid moeten worden omgezet. Dat verschil in nuance geeft indirect aan dat alle talen onder het Handvest belangrijk zijn, maar de ene net iets belangrijker dan de ander.

Overigens zitten er aan dat Handvest wel wat haken en ogen; het is immers soft law, aangezien landen in Europa zelf kunnen kiezen of ze meedoen en het bovendien niet mogelijk is om landen te straffen wanneer ze zich niet aan de opgestelde regels houden. Verschillende academici wijzen bovendien op de beperkte effectiviteit en implementatie van het Handvest.

Rapportage
De enige officieel vastgestelde controle die plaatsvindt, is dat landen om de zoveel jaar de balans van hun beleid rondom regionale en minderheidstalen opmaken. Een commissie van experts reageert op die rapportage met commentaar en aanbevelingen, die vervolgens via de Raad van Europa weer bij de lidstaten terechtkomen. Let wel: het gaat hier om de Raad van Europa, niet de Europese Unie. Niet iedere lidstaat van de Raad van Europa is eveneens onderdeel van de EU.

Gedeputeerde Ger Koopmans.
Foto: L1/ Jean van Hoof

Convenant
De Limburgse push voor meer erkenning voor het Limburgs werd mede ingegeven doordat die andere regionale taal, het Nedersaksisch, afgelopen oktober door vijf provincies en twee gemeenten een steuntje in de rug kreeg. Drenthe, Friesland, Gelderland, Groningen, Overijssel en de gemeenten Oost- en Weststellingwerf ondertekenden namelijk een convenant met het Rijk waarin benadrukt werd dat men het Nedersaksisch als streektaal wil gaan stimuleren.

Trots
Net als het Limburgs is het Nedersaksisch ook duidelijk opgebouwd uit lokale dialecten. "Voor ons is van belang dat het Nedersaksisch niet langer wordt gezien als een minderwaardig dialect, maar als een volwaardige taal waar je trots op kunt zijn", zei de voorzitter van de Samenwerkende Organisaties in het Nedersaksisch Taalgebied daarover in de Volkskrant. Het Nedersaksisch wordt daarmee overigens geen rijkstaal.

Gaat die vlieger ook in Noord-, Midden- en Zuid-Limburg op? Feit is dus dat het Limburgs qua status binnen de landsgrenzen niet 'onder doet' voor het Nedersaksisch, maar uit het convenant dat rondom die streektaal werd gesloten, spreekt wel meer initiatief. Niet gek dus dat Koopmans op zoek gaat naar een deal waarin ook het Limburgs onderdeel wordt van het Nederlands taalsysteem. Via het onderwijs en een Limburgse Taalunie, zoals voorgesteld door de gedeputeerde, is er de nodige 'winst' te behalen. Het heeft er dan ook alle schijn van dat het niet de vraag is óf, maar vooral hóé het Limburgs gestimuleerd gaat worden.

Echte Limburgers gezocht!
Geef je op als kandidaat voor Kwizzele.

Deel dit bericht via
Het laatste nieuws in je mailbox
E-mail: 
Editie: 08:00 12:00 20:00
 

Meer informatie over afmelden.

Overzicht
Advertentie
'Ik wil iets terug doen voor de maatschappij’

Envida mag zich gelukkig prijzen met de bijna 1.000 vrijwilligers die zich iedere dag met hart en ziel inzetten voor onze bewoners. Hartelijk dank daarvoor!

Zoekt u een zinvolle dagbesteding, voelt u zich aangetrokken tot de zorg en wilt u onze bewoners een dag met een gouden randje bezorgen? Denk dan eens na over vrijwilligerswerk bij Envida. U ondersteunt ons om onze bewoners een zo prettig mogelijke woonsituatie te bieden. Dit kan bijvoorbeeld door het creëren van gezelligheid in de huiskamer, als begeleider bij een wandelgroep, maar ook door mee te helpen in het restaurant.

Als u interesse heeft in vrijwilligerswerk bij Envida, kunt u contact opnemen met het woonzorgcentrum van uw voorkeur. Onze collega’s zullen met u de mogelijkheden bespreken.

Bekijk hier alle mogelijkheden
Hoofdredacteur voor een dag
Uitgelicht
Word Hoofdredacteur voor een dag

We geven je twee dagen L1 TV cadeau. Neem plaats op de stoel van hoofdredacteur van L1 en maak je eigen programmagids. Jij mag bepalen wat we uitzenden op maandag 23 en dinsdag 24 december,. Voor velen vrije dagen, met lekker veel tijd om ook overdag televisie te kijken.

Jij mag bepalen wat we uitzenden op 23 en 24 december.

Geef hier je favoriete programma's door
22 december op L1 TV: Ben Verbong Dag
Uitgelicht
Ben Verbong Dag op L1 TV

De Tegelse filmregisseur Ben Verbong zit 50 jaar in het vak. L1 viert dit jubileum 22 december met de Ben Verbong Dag.

De regisseur van onder meer de Nederlandse succesfilm ‘Het meisje met het rode haar’ maakte speciaal voor L1 een selectie. Bijvoorbeeld de film Honigfrauen over Oost- en Westduitsers gescheiden op vakantie aan het Balatonmeer. Of de lotgevallen van de Oostenrijkse Von Trapp Family. Maar ook vreemdelinghaat in een Berlijnse tram.

Bekijk hier de programmagids van 22 december
Uitgelicht
Meld je aan als kandidaat voor Kwizzele!

Wie heeft er zin in een spelletje? Je kunt je opgeven voor de leukste Limburgse cultuurkwis op tv en radio: Kwizzele! Test je kennis op het gebied van Limburgse kunst en cultuur, streektaal, geschiedenis, archeologie, streekgerechten, actualiteit en muziek.

Kwizzele is van maandag t/m donderdag op L1 TV om 17:00, 18:00 en 22:00.

Meld je hier aan als kandidaat voor Kwizzele!
Podcast van L1
Uitgelicht
Abonneer je op de podcasts van L1

Luisteren wanneer je zelf wilt: de podcasts van L1! Van exclusieve gesprekken tot fragmenten uit verschillende programma's. Van popmuziek tot klassieke muziek. Van cultuur tot wetenschap.

Er is voor ieder wat wils...

Bekijk hier alle podcasts

Meest gelezen