Overslaan en naar de inhoud gaan

Wij leggen het uit: Waar staat het Limburgs als taal?

Geplaatst opvrijdag 25 januari 2019 - 14:40

Als het aan gedeputeerde Ger Koopmans ligt, moet het Limburgs door het Rijk erkend worden als regionale taal. Wat is eigenlijk de huidige status?

Hoog tijd om een blik te werpen op waar de Limburgse 'taal', als het dat al is, formeel staat. Het Europees Handvest voor regionale talen of talen van minderheden is daarbij het uitgangspunt.

Lees ook: 'Limburgs moet erkend worden als regionale taal'

Behouden, beschermen en bevorderen
Dat Handvest trad 21 jaar geleden in werking en moet een bijdrage leveren aan het behouden, beschermen en bevorderen van talen die door een kleiner gedeelte van de bevolking van een land gebezigd worden. Nederland is één van de 24 Europese landen die het Handvest heeft aangenomen. Buurland België is één van de landen die schitteren door afwezigheid.

Erkend
De landen kunnen zelf talen aandragen die zij onder het Handvest willen plaatsen. In Nederland zijn dat er vijf: het Fries, Nedersaksisch, Romani, Jiddish én Limburgs. In dat Handvest is Limburgs dus al erkend als regionale taal. Dat betekent echter niet dat de taal daarmee binnen Nederland erkend wordt, laat staan dat het Limburgs een officiële status als rijkstaal zou verwerven, net als het Nederlands en het Fries.

Onderscheid
Ook in het genoemde Handvest onderscheidt Fries zich van het Nedersaksisch en het Limburgs. Die taal is immers, toen Nederland het Handvest aannam, onder deel III van het verdrag geschaard. In dat gedeelte worden specifieke maatregelen benoemd die de taal in leven moeten houden; bijvoorbeeld door deze op juridisch en bestuurlijk gebied en in het onderwijs toe te passen. Het Limburgs, Nedersaksisch, Romani en Jiddish zijn aan deel II van het Handvest gekoppeld. Daarin staan vooral brede doelstellingen.

Belangrijker
Het commitment dat bij deel III komt kijken, is groter dan bij deel II: bij deel II wordt van overheden gevraagd hun beleid op de in het Handvest genoemde beginselen en doelstellingen te baseren, terwijl in deel III 68 maatregelen worden opgesomd – waarvan ondertekenaars er minimaal 35 moeten opvolgen – die in beleid moeten worden omgezet. Dat verschil in nuance geeft indirect aan dat alle talen onder het Handvest belangrijk zijn, maar de ene net iets belangrijker dan de ander.

Overigens zitten er aan dat Handvest wel wat haken en ogen; het is immers soft law, aangezien landen in Europa zelf kunnen kiezen of ze meedoen en het bovendien niet mogelijk is om landen te straffen wanneer ze zich niet aan de opgestelde regels houden. Verschillende academici wijzen bovendien op de beperkte effectiviteit en implementatie van het Handvest.

Rapportage
De enige officieel vastgestelde controle die plaatsvindt, is dat landen om de zoveel jaar de balans van hun beleid rondom regionale en minderheidstalen opmaken. Een commissie van experts reageert op die rapportage met commentaar en aanbevelingen, die vervolgens via de Raad van Europa weer bij de lidstaten terechtkomen. Let wel: het gaat hier om de Raad van Europa, niet de Europese Unie. Niet iedere lidstaat van de Raad van Europa is eveneens onderdeel van de EU.

Gedeputeerde Ger Koopmans.
Foto: L1/ Jean van Hoof

Convenant
De Limburgse push voor meer erkenning voor het Limburgs werd mede ingegeven doordat die andere regionale taal, het Nedersaksisch, afgelopen oktober door vijf provincies en twee gemeenten een steuntje in de rug kreeg. Drenthe, Friesland, Gelderland, Groningen, Overijssel en de gemeenten Oost- en Weststellingwerf ondertekenden namelijk een convenant met het Rijk waarin benadrukt werd dat men het Nedersaksisch als streektaal wil gaan stimuleren.

Trots
Net als het Limburgs is het Nedersaksisch ook duidelijk opgebouwd uit lokale dialecten. "Voor ons is van belang dat het Nedersaksisch niet langer wordt gezien als een minderwaardig dialect, maar als een volwaardige taal waar je trots op kunt zijn", zei de voorzitter van de Samenwerkende Organisaties in het Nedersaksisch Taalgebied daarover in de Volkskrant. Het Nedersaksisch wordt daarmee overigens geen rijkstaal.

Gaat die vlieger ook in Noord-, Midden- en Zuid-Limburg op? Feit is dus dat het Limburgs qua status binnen de landsgrenzen niet 'onder doet' voor het Nedersaksisch, maar uit het convenant dat rondom die streektaal werd gesloten, spreekt wel meer initiatief. Niet gek dus dat Koopmans op zoek gaat naar een deal waarin ook het Limburgs onderdeel wordt van het Nederlands taalsysteem. Via het onderwijs en een Limburgse Taalunie, zoals voorgesteld door de gedeputeerde, is er de nodige 'winst' te behalen. Het heeft er dan ook alle schijn van dat het niet de vraag is óf, maar vooral hóé het Limburgs gestimuleerd gaat worden.

Echte Limburgers gezocht!
Geef je op als kandidaat voor Kwizzele.

Deel dit bericht via
Overzicht
Uitgelicht
Wie o wie wordt het Vastelaovesgezicht 2022?

Uit de honderden inzendingen zijn 8 finalisten voor het Vastelaovesgezicht bekend gemaakt. Deze strijden onderling wie er met de titel vandoor gaat. Iedere dag om 11:11 uur start een nieuwe titanenstrijd op L11 Alaaf Facebook.

Stem hier op je favoriet
Uitgelicht
De Henk Bakt Bakwedstrijd: wie wordt de beste hobbybakker van Limburg?

Veel Limburgers zijn net als Henk enthousiaste hobbybakkers. Daarom gaat Henk met een professionele jury op zoek naar de beste hobbyvlaai -vlaoj -vlaam -vla -flaai -toert -taart -kook van Limburg. Je bakt je lekkernij thuis in je eigen keuken en neemt het mee naar de radio-uitzending van Plat-eweg waar het live beoordeeld op zaterdag 16 oktober tussen 13:00 en 16:00 uur.

Er zijn mooie prijzen te winnen en het recept van de winnaar wordt gebakken in een speciale aflevering van Henk Bakt!

Zo ziet de Henk Bakt Bakwedstrijd uit
Uitgelicht
Pitlane, het autosportprogramma van L1

Iedere donderdagavond voorafgaand aan een Grand Prix te zien op L1 TV en de online kanalen van L1, waarin Xavier Maasen en Sem Caelen je bijpraten over de stand van zaken in het F1-circus.

Heb jij een vraag die je in een uitzending van Pitlane beantwoord wil zien worden? Stuur deze dan per email naar pitlane@L1.nl en misschien komt deze dan in de uitzending voorbij!

Kijk hier naar Pitlane
Uitgelicht
Iedere zondag nieuwe recepten in Henk Bakt

"Henk Bakt" is het bakprogramma op L1 TV. Programmamaker Henk Hover is in zijn vrije tijd fervent hobbybakker. In dit programma koppelt Henk plaatjes en artiesten aan vlaai en ander gebak. Dat heeft al heerlijke vlaaien opgeleverd.

Iedere zondag op L1 TV! Met nieuwe overheerlijke recepten. En dat niet alleen. Henk nodigt iedere week een gast uit die gaat mee bakken!

Bekijk hier alle recepten

Meest gelezen