Overslaan en naar de inhoud gaan

Wij leggen het uit: Waar staat het Limburgs als taal?

Geplaatst opvrijdag 25 januari 2019 - 14:40

Als het aan gedeputeerde Ger Koopmans ligt, moet het Limburgs door het Rijk erkend worden als regionale taal. Wat is eigenlijk de huidige status?

Hoog tijd om een blik te werpen op waar de Limburgse 'taal', als het dat al is, formeel staat. Het Europees Handvest voor regionale talen of talen van minderheden is daarbij het uitgangspunt.

Lees ook: 'Limburgs moet erkend worden als regionale taal'

Behouden, beschermen en bevorderen
Dat Handvest trad 21 jaar geleden in werking en moet een bijdrage leveren aan het behouden, beschermen en bevorderen van talen die door een kleiner gedeelte van de bevolking van een land gebezigd worden. Nederland is één van de 24 Europese landen die het Handvest heeft aangenomen. Buurland België is één van de landen die schitteren door afwezigheid.

Erkend
De landen kunnen zelf talen aandragen die zij onder het Handvest willen plaatsen. In Nederland zijn dat er vijf: het Fries, Nedersaksisch, Romani, Jiddish én Limburgs. In dat Handvest is Limburgs dus al erkend als regionale taal. Dat betekent echter niet dat de taal daarmee binnen Nederland erkend wordt, laat staan dat het Limburgs een officiële status als rijkstaal zou verwerven, net als het Nederlands en het Fries.

Onderscheid
Ook in het genoemde Handvest onderscheidt Fries zich van het Nedersaksisch en het Limburgs. Die taal is immers, toen Nederland het Handvest aannam, onder deel III van het verdrag geschaard. In dat gedeelte worden specifieke maatregelen benoemd die de taal in leven moeten houden; bijvoorbeeld door deze op juridisch en bestuurlijk gebied en in het onderwijs toe te passen. Het Limburgs, Nedersaksisch, Romani en Jiddish zijn aan deel II van het Handvest gekoppeld. Daarin staan vooral brede doelstellingen.

Belangrijker
Het commitment dat bij deel III komt kijken, is groter dan bij deel II: bij deel II wordt van overheden gevraagd hun beleid op de in het Handvest genoemde beginselen en doelstellingen te baseren, terwijl in deel III 68 maatregelen worden opgesomd – waarvan ondertekenaars er minimaal 35 moeten opvolgen – die in beleid moeten worden omgezet. Dat verschil in nuance geeft indirect aan dat alle talen onder het Handvest belangrijk zijn, maar de ene net iets belangrijker dan de ander.

Overigens zitten er aan dat Handvest wel wat haken en ogen; het is immers soft law, aangezien landen in Europa zelf kunnen kiezen of ze meedoen en het bovendien niet mogelijk is om landen te straffen wanneer ze zich niet aan de opgestelde regels houden. Verschillende academici wijzen bovendien op de beperkte effectiviteit en implementatie van het Handvest.

Rapportage
De enige officieel vastgestelde controle die plaatsvindt, is dat landen om de zoveel jaar de balans van hun beleid rondom regionale en minderheidstalen opmaken. Een commissie van experts reageert op die rapportage met commentaar en aanbevelingen, die vervolgens via de Raad van Europa weer bij de lidstaten terechtkomen. Let wel: het gaat hier om de Raad van Europa, niet de Europese Unie. Niet iedere lidstaat van de Raad van Europa is eveneens onderdeel van de EU.

Gedeputeerde Ger Koopmans.
Foto: L1/ Jean van Hoof

Convenant
De Limburgse push voor meer erkenning voor het Limburgs werd mede ingegeven doordat die andere regionale taal, het Nedersaksisch, afgelopen oktober door vijf provincies en twee gemeenten een steuntje in de rug kreeg. Drenthe, Friesland, Gelderland, Groningen, Overijssel en de gemeenten Oost- en Weststellingwerf ondertekenden namelijk een convenant met het Rijk waarin benadrukt werd dat men het Nedersaksisch als streektaal wil gaan stimuleren.

Trots
Net als het Limburgs is het Nedersaksisch ook duidelijk opgebouwd uit lokale dialecten. "Voor ons is van belang dat het Nedersaksisch niet langer wordt gezien als een minderwaardig dialect, maar als een volwaardige taal waar je trots op kunt zijn", zei de voorzitter van de Samenwerkende Organisaties in het Nedersaksisch Taalgebied daarover in de Volkskrant. Het Nedersaksisch wordt daarmee overigens geen rijkstaal.

Gaat die vlieger ook in Noord-, Midden- en Zuid-Limburg op? Feit is dus dat het Limburgs qua status binnen de landsgrenzen niet 'onder doet' voor het Nedersaksisch, maar uit het convenant dat rondom die streektaal werd gesloten, spreekt wel meer initiatief. Niet gek dus dat Koopmans op zoek gaat naar een deal waarin ook het Limburgs onderdeel wordt van het Nederlands taalsysteem. Via het onderwijs en een Limburgse Taalunie, zoals voorgesteld door de gedeputeerde, is er de nodige 'winst' te behalen. Het heeft er dan ook alle schijn van dat het niet de vraag is óf, maar vooral hóé het Limburgs gestimuleerd gaat worden.

Echte Limburgers gezocht!
Geef je op als kandidaat voor Kwizzele.

Deel dit bericht via
Overzicht
Uitgelicht
Download de GRATIS 1Limburg app!

Wil jij helemaal gratis op de hoogte blijven van alles wat zich in Limburg afspeelt? Download de 1Limburg app!
Blijf op de hoogte van al het Limburgse nieuws, ontvang updates over de actuele Limburgse verkeerssituatie én bekijk dagelijks de laatste Limburgse weersvoorspellingen. En dat allemaal helemaal gratis!

Download de gratis 1Limburg app
Het Heuvelland - de groene parel van het zuiden
Uitgelicht
Nieuw natuurprogramma op L1 TV: Het Heuvelland

In vier afleveringen trekken programmamaker Riël Linssen en cameravrouw Nira Kakerissa door het Heuvelland, op zoek naar initiatieven rond natuurbehoud in dit bijzondere gebied.

Het Heuvelland staat bekend om zijn adembenemende uitzichten en on-Nederlandse schoonheid. Maar dat is zeker niet vanzelfsprekend. Er gebeurt namelijk meer achter de groene schermen dan je denkt om dit uniek stukje Limburg te behouden.

Het Heuvelland, de groene parel van het zuiden zie je iedere zaterdag om 18:00 en 21:00 op L1 TV.

Het Heuvelland - de groene parel van het zuiden
L11AlaafRadio.nl
Uitgelicht
L1 begint vastelaovesradiozender: L11AlaafRadio.nl

Via dit kanaal is 24 uur per dag en 365 dagen per jaar vastelaovesmuziek te horen. Ook opnames uit het rijke archief van L1 krijgen een plek op het nieuwe kanaal.

Veer laote dich neet in de steek!

Luister hier L11AlaafRadio.nl
AvondGasten Sport iedere maandag 19:00 op L1 TV
Uitgelicht
AvondGasten Sport iedere maandag 19:00 op L1 TV

Iedere maandag ontvangt presentator Bas van Mulken gasten uit de sportwereld om het weekend te bespreken en om vooruit te kijken naar wat de rest van de sportweek gaat brengen. Een live programma met een Limburgse blik op de actuele sportthema’s. Daarin ook structureel aandacht voor het amateurvoetbal in Limburg met de Wedstrijd van de Week. Als de verlenging van het sportweekend.

Iedere maandag 19:00 op L1 TV
Henk Bakt
Uitgelicht
De lekkerste Limburgse recepten in Henk Bakt

"Henk Bakt" is het lekkerste bakprogramma op L1 TV. Programmamaker Henk Hover is in zijn vrije tijd fervent hobbybakker. In het programma koppelt hij samen met regisseur Eric Wijnhoven Limburgse plaatjes en artiesten aan vlaai en ander gebak.

Bekijk hier alle Limburgse recepten

Meest gelezen