Overslaan en naar de inhoud gaan

Warmtenetten: noodzakelijk of risicovol?

Geplaatst opmaandag 22 april 2019 - 6:58

Nederland moet van het gas af. Maar hoe? Dat is de grote vraag. Vooral warmtenetten worden vaak als oplossing genoemd. Huizen worden dan verwarmd met aardwarmte. Of restwarmte van fabrieken. Een goed alternatief voor gas. Maar er kleven ook nadelen aan.

Maurice Kerens zit er warmpjes bij in zijn appartement in het Maankwartier in Heerlen. Ruim 200 vierkante meter woonruimte, 3 slaapkamers en 2 badkamers. Maar een gasaansluiting? Die heeft hij niet. "Ik heb geen cv-ketel, maar een warmtepomp", vertelt hij. Zijn woning is aangesloten op het warmtenet van Mijnwater. Maandelijks kost hem dat 200 euro. En dan nog eens 100 euro aan stroom. "Ik denk dat ik met gas misschien iets goedkoper uit zou zijn", zegt Kerens. "Maar voor die prijs wordt het huis ook gekoeld met mijnwater. Hierdoor is het in de winter lekker warm en in de zomer koel."

Video: L1

Toch duurt het volgens directeur Louis Hiddes van Mijnwater, niet lang meer voordat warmtenetten goedkoper zijn dan gas. "Onze klanten gaan 30 tot 35 euro per maand minder betalen", verklaart Hiddes. "Dat kan omdat we steeds slimmere technieken gaan gebruiken. Daardoor gaat het energieverbruik omlaag. Daarnaast draaien bij ons de warmtepompen niet continu."

Mijngangen
Mijnwater begon tien jaar geleden. Het idee was simpel: gebruik warm water dat in oude mijngangen op zo’n 260 meter diepte zit om huizen te verwarmen. Maar het huidige Mijnwater is al veel verder. "We gebruiken nu ook restwarmte van een datacentrum en verschillende fabrieken om huizen te verwarmen", zegt Hiddes. "Of de warmte die vrijkomt uit koelingen en vriesmachines in supermarkten." Het water van Mijnwater is zo’n 30 graden warm en wordt met restwarmte en warmtepompen verder verwarmd.

Veelbelovend
De Provincie Limburg vindt het project zo veelbelovend dat ze de organisatie vorig jaar voor 16 miljoen euro kocht van de gemeente Heerlen. "Want warmtenetten zijn heel belangrijk om van het gas af te komen", zegt gedeputeerde Eric Geurts. "We moeten wel zorgen dat we stabiele, betrouwbare warmtenetten hebben. We zijn daarom op verschillende plaatsen met verschillende technieken bezig."

Restwarmte
Niet alleen mijnwater wordt in Limburg gebruikt om een warmtenet aan te leggen. In Roermond, Sittard-Geleen en Maastricht wordt de restwarmte van bedrijven gebruikt om gebouwen en wijken te verwarmen. "Veel bedrijven hebben nu restwarmte. Die warmte wordt uitgestoten in de lucht", zegt Erik Stronk van Ennatuurlijk. "Maar wij gebruiken die warmte om huizen te verwarmen." Het bedrijf heeft op tientallen locaties in Nederland warmtenetten aangelegd.

In Limburg verwarmt en koelt het bedrijf ruim 5.000 woningen en 100 bedrijven. Ook is het betrokken bij de aanleg van warmtenetten in Sittard-Geleen en Maastricht. "In Maastricht maken we gebruik van de restwarmte van papierfabriek Sappi, in Sittard-Geleen van de biomassacentrale BES. In de toekomst gaan we ook de restwarmte van fabrieken op Chemelot gebruiken."

Uitrol
Vooral de restwarmte van Chemelot biedt veel mogelijkheden, stelt Stronk. "Daar is genoeg restwarmte om heel Zuid-Limburg te verwarmen." Daarom wordt er met gemeenten en de provincie gesproken over een verdere uitrol van het netwerk over Zuid-Limburg.

Video: L1

Toch is er ook een risico. In Roermond, Sittard-Geleen en Maastricht zijn de initiatieven afhankelijk van de deelnemende fabrieken. Worden de afnemers en gemeenten niet te afhankelijk van deze partijen? Het gaat om bedrijven die onderdeel zijn van grote internationale concerns. Wat als het moederbedrijf de fabriek sluit? Moet de gemeente dan een fabriek gaan runnen omdat de restwarmte nodig is voor de warmtevoorziening? Ook bestaat de vrees dat bedrijven misbruik maken van de afhankelijkheid.

Achtervang
Daarom is er volgens Geurts een 'achtervang' nodig. "Ik ben blij dat grote internationale bedrijven als Sabic, Sappi en Smurfit Kappa meedoen", zegt de gedeputeerde. "Die zullen ook niet snel vertrekken, want die hebben hier flink geïnvesteerd. Toch moeten we ook kijken naar andere bronnen."

Waar komt warmte van warmtenet vandaan?

Restwarmte
Bij veel bedrijven en fabrieken komt restwarmte vrij. Die warmte wordt kan gebruikt worden om water met hoge temperatuur (80ºC of hoger) naar een woonwijk te leiden.

Biomassa
In biomassacentrales wordt biomassa verbrand om warmte te produceren. Die biomassa bestaat vaak uit houtsnippers uit snoeiafval.

Aardwarmte
Diep in de aarde is warm water. Om dat water te bereiken moet wel gat in de grond geboord worden. In Venlo bijvoorbeeld zo’n 2,5 kilometer. Dat warme water uit de diepte wordt opgepompt en gebruikt om huizen te verwarmen. Deze manier van verwarmen noemen we geothermie.

Oppervlakte- of afvalwater
Ook oppervlakte- en afvalwater kan gebruikt worden als warmtebronnen voor warmtenetten. De warmte wordt met warmtewisselaars uit het water gehaald. Het gebruiken van oppervlaktewater uit plassen en sloten wordt aquathermie genoemd. Gebruik van afvalwater uit het riool noemen we ook wel riothermie.

"We kijken nu al naar alternatieven", verklaart Stronk van Ennatuurlijk. "Dat zou bijvoorbeeld geothermie, warmte uit de grond, kunnen zijn. Of we gebruiken andere fabrieken als bron. Of we kunnen een biomassacentrale bouwen." Daarnaast maken veel projecten gebruik van de restwarmte van fabrieken die nog draaien op fossiele brandstoffen. Gas bijvoorbeeld. En daar willen we juist vanaf. Hoe duurzaam is het warmtenet dan nog? "De productieprocessen zijn er nu eenmaal", zegt Stronk. "Het zou niet goed zijn als we dan geen gebruik maken van de restwarmte."

Kwart miljoen huizen
Het Heerlense initiatief lijkt het minst risicovol omdat het niet afhankelijk is van een partij die warmte levert. "En het kan in alle stedelijke gebieden gebruikt worden", zegt directeur Louis Hiddes van Mijnwater. "Want we gebruiken alle restwarmte die over is. Ons doel is om in 2030 30.000 huizen in Parkstad aan te sluiten op het warmte- en koudenet." De provincie wil het warmtenet ook elders gaan uitrollen. Geurts: "We willen in 2050 in heel Limburg 250.000 huizen aangesloten hebben."

300 miljoen
Om dat doel te halen moet er wel fors geïnvesteerd worden. Mijnwater verwacht in de komende tien jaar 300 miljoen euro nodig te hebben alleen al om de doelen in Parkstad te halen. "Dat is nodig voor de aanleg van leidingen, maar ook van energiecentrales. Ieder cluster van woningen krijgt een eigen centrale", aldus Hiddes. Dat geld moet van de Provincie komen en van investeerders, waaronder pensioenfondsen.

Alternatieven
Maar ook de huizenbezitter zal diep in zijn buidel moeten tasten. "Er zijn twee alternatieven voor gas. Een warmtepomp in de woning of een warmtenet", zegt Erik Stronk van Ennatuurlijk. "Het huis aanpassen voor een warmtepomp kost zo’n 30.000 euro. Denk aan extra isolatie en de aanschaf van een warmtepomp. En die pomp vergt onderhoud en heeft een levensduur van 15 jaar. Bij een warmtenet bedragen de aansluitkosten eenmalig enkele duizenden euro's."

Niet in de kou
De overheid moet volgens Geurts de burgers financieel helpen en ze niet in de kou laten staan. "Wij hebben bijvoorbeeld het Duurzaam Thuis Fonds, waar mensen goedkoop geld kunnen lenen. Daarnaast moeten we niet morgen van het gas af. We hebben tijd."

Klaar voor de toekomst
Maurice Kerens is er in ieder geval op tijd bij. "Ik heb nu een comfortabel huis, dankzij het warmtenet", zegt hij. "Ik gebruik geen gas en onze uitstoot van CO2 is flink teruggebracht. Mijn woning is klaar voor de toekomst."

Nog 249.999 woningen te gaan tot 2050.

In jouw familie in 2018 een baby geboren? Stuur vanaf 15 april een foto en win prijzen.

Deel dit bericht via
Het laatste nieuws in je mailbox
E-mail: 
Editie: 08:00 12:00 20:00
 

Meer informatie over afmelden.

Overzicht
Advertentie
'Ik wil iets terug doen voor de maatschappij’

Envida mag zich gelukkig prijzen met de bijna 1.000 vrijwilligers die zich iedere dag met hart en ziel inzetten voor onze bewoners. Hartelijk dank daarvoor!

Zoekt u een zinvolle dagbesteding, voelt u zich aangetrokken tot de zorg en wilt u onze bewoners een dag met een gouden randje bezorgen? Denk dan eens na over vrijwilligerswerk bij Envida. U ondersteunt ons om onze bewoners een zo prettig mogelijke woonsituatie te bieden. Dit kan bijvoorbeeld door het creëren van gezelligheid in de huiskamer, als begeleider bij een wandelgroep, maar ook door mee te helpen in het restaurant.

Als u interesse heeft in vrijwilligerswerk bij Envida, kunt u contact opnemen met het woonzorgcentrum van uw voorkeur. Onze collega’s zullen met u de mogelijkheden bespreken.

Bekijk hier alle mogelijkheden
Hoofdredacteur voor een dag
Uitgelicht
Word Hoofdredacteur voor een dag

We geven je twee dagen L1 TV cadeau. Neem plaats op de stoel van hoofdredacteur van L1 en maak je eigen programmagids. Jij mag bepalen wat we uitzenden op maandag 23 en dinsdag 24 december,. Voor velen vrije dagen, met lekker veel tijd om ook overdag televisie te kijken.

Jij mag bepalen wat we uitzenden op 23 en 24 december.

Geef hier je favoriete programma's door
22 december op L1 TV: Ben Verbong Dag
Uitgelicht
Ben Verbong Dag op L1 TV

De Tegelse filmregisseur Ben Verbong zit 50 jaar in het vak. L1 viert dit jubileum 22 december met de Ben Verbong Dag.

De regisseur van onder meer de Nederlandse succesfilm ‘Het meisje met het rode haar’ maakte speciaal voor L1 een selectie. Bijvoorbeeld de film Honigfrauen over Oost- en Westduitsers gescheiden op vakantie aan het Balatonmeer. Of de lotgevallen van de Oostenrijkse Von Trapp Family. Maar ook vreemdelinghaat in een Berlijnse tram.

Bekijk hier de programmagids van 22 december
Uitgelicht
Meld je aan als kandidaat voor Kwizzele!

Wie heeft er zin in een spelletje? Je kunt je opgeven voor de leukste Limburgse cultuurkwis op tv en radio: Kwizzele! Test je kennis op het gebied van Limburgse kunst en cultuur, streektaal, geschiedenis, archeologie, streekgerechten, actualiteit en muziek.

Kwizzele is van maandag t/m donderdag op L1 TV om 17:00, 18:00 en 22:00.

Meld je hier aan als kandidaat voor Kwizzele!
Podcast van L1
Uitgelicht
Abonneer je op de podcasts van L1

Luisteren wanneer je zelf wilt: de podcasts van L1! Van exclusieve gesprekken tot fragmenten uit verschillende programma's. Van popmuziek tot klassieke muziek. Van cultuur tot wetenschap.

Er is voor ieder wat wils...

Bekijk hier alle podcasts

Meest gelezen