Overslaan en naar de inhoud gaan

Warmtenetten: noodzakelijk of risicovol?

Geplaatst opmaandag 22 april 2019 - 6:58

Nederland moet van het gas af. Maar hoe? Dat is de grote vraag. Vooral warmtenetten worden vaak als oplossing genoemd. Huizen worden dan verwarmd met aardwarmte. Of restwarmte van fabrieken. Een goed alternatief voor gas. Maar er kleven ook nadelen aan.

Maurice Kerens zit er warmpjes bij in zijn appartement in het Maankwartier in Heerlen. Ruim 200 vierkante meter woonruimte, 3 slaapkamers en 2 badkamers. Maar een gasaansluiting? Die heeft hij niet. "Ik heb geen cv-ketel, maar een warmtepomp", vertelt hij. Zijn woning is aangesloten op het warmtenet van Mijnwater. Maandelijks kost hem dat 200 euro. En dan nog eens 100 euro aan stroom. "Ik denk dat ik met gas misschien iets goedkoper uit zou zijn", zegt Kerens. "Maar voor die prijs wordt het huis ook gekoeld met mijnwater. Hierdoor is het in de winter lekker warm en in de zomer koel."

Video: L1

Toch duurt het volgens directeur Louis Hiddes van Mijnwater, niet lang meer voordat warmtenetten goedkoper zijn dan gas. "Onze klanten gaan 30 tot 35 euro per maand minder betalen", verklaart Hiddes. "Dat kan omdat we steeds slimmere technieken gaan gebruiken. Daardoor gaat het energieverbruik omlaag. Daarnaast draaien bij ons de warmtepompen niet continu."

Mijngangen
Mijnwater begon tien jaar geleden. Het idee was simpel: gebruik warm water dat in oude mijngangen op zo’n 260 meter diepte zit om huizen te verwarmen. Maar het huidige Mijnwater is al veel verder. "We gebruiken nu ook restwarmte van een datacentrum en verschillende fabrieken om huizen te verwarmen", zegt Hiddes. "Of de warmte die vrijkomt uit koelingen en vriesmachines in supermarkten." Het water van Mijnwater is zo’n 30 graden warm en wordt met restwarmte en warmtepompen verder verwarmd.

Veelbelovend
De Provincie Limburg vindt het project zo veelbelovend dat ze de organisatie vorig jaar voor 16 miljoen euro kocht van de gemeente Heerlen. "Want warmtenetten zijn heel belangrijk om van het gas af te komen", zegt gedeputeerde Eric Geurts. "We moeten wel zorgen dat we stabiele, betrouwbare warmtenetten hebben. We zijn daarom op verschillende plaatsen met verschillende technieken bezig."

Restwarmte
Niet alleen mijnwater wordt in Limburg gebruikt om een warmtenet aan te leggen. In Roermond, Sittard-Geleen en Maastricht wordt de restwarmte van bedrijven gebruikt om gebouwen en wijken te verwarmen. "Veel bedrijven hebben nu restwarmte. Die warmte wordt uitgestoten in de lucht", zegt Erik Stronk van Ennatuurlijk. "Maar wij gebruiken die warmte om huizen te verwarmen." Het bedrijf heeft op tientallen locaties in Nederland warmtenetten aangelegd.

In Limburg verwarmt en koelt het bedrijf ruim 5.000 woningen en 100 bedrijven. Ook is het betrokken bij de aanleg van warmtenetten in Sittard-Geleen en Maastricht. "In Maastricht maken we gebruik van de restwarmte van papierfabriek Sappi, in Sittard-Geleen van de biomassacentrale BES. In de toekomst gaan we ook de restwarmte van fabrieken op Chemelot gebruiken."

Uitrol
Vooral de restwarmte van Chemelot biedt veel mogelijkheden, stelt Stronk. "Daar is genoeg restwarmte om heel Zuid-Limburg te verwarmen." Daarom wordt er met gemeenten en de provincie gesproken over een verdere uitrol van het netwerk over Zuid-Limburg.

Video: L1

Toch is er ook een risico. In Roermond, Sittard-Geleen en Maastricht zijn de initiatieven afhankelijk van de deelnemende fabrieken. Worden de afnemers en gemeenten niet te afhankelijk van deze partijen? Het gaat om bedrijven die onderdeel zijn van grote internationale concerns. Wat als het moederbedrijf de fabriek sluit? Moet de gemeente dan een fabriek gaan runnen omdat de restwarmte nodig is voor de warmtevoorziening? Ook bestaat de vrees dat bedrijven misbruik maken van de afhankelijkheid.

Achtervang
Daarom is er volgens Geurts een 'achtervang' nodig. "Ik ben blij dat grote internationale bedrijven als Sabic, Sappi en Smurfit Kappa meedoen", zegt de gedeputeerde. "Die zullen ook niet snel vertrekken, want die hebben hier flink geïnvesteerd. Toch moeten we ook kijken naar andere bronnen."

Waar komt warmte van warmtenet vandaan?

Restwarmte
Bij veel bedrijven en fabrieken komt restwarmte vrij. Die warmte wordt kan gebruikt worden om water met hoge temperatuur (80ºC of hoger) naar een woonwijk te leiden.

Biomassa
In biomassacentrales wordt biomassa verbrand om warmte te produceren. Die biomassa bestaat vaak uit houtsnippers uit snoeiafval.

Aardwarmte
Diep in de aarde is warm water. Om dat water te bereiken moet wel gat in de grond geboord worden. In Venlo bijvoorbeeld zo’n 2,5 kilometer. Dat warme water uit de diepte wordt opgepompt en gebruikt om huizen te verwarmen. Deze manier van verwarmen noemen we geothermie.

Oppervlakte- of afvalwater
Ook oppervlakte- en afvalwater kan gebruikt worden als warmtebronnen voor warmtenetten. De warmte wordt met warmtewisselaars uit het water gehaald. Het gebruiken van oppervlaktewater uit plassen en sloten wordt aquathermie genoemd. Gebruik van afvalwater uit het riool noemen we ook wel riothermie.

"We kijken nu al naar alternatieven", verklaart Stronk van Ennatuurlijk. "Dat zou bijvoorbeeld geothermie, warmte uit de grond, kunnen zijn. Of we gebruiken andere fabrieken als bron. Of we kunnen een biomassacentrale bouwen." Daarnaast maken veel projecten gebruik van de restwarmte van fabrieken die nog draaien op fossiele brandstoffen. Gas bijvoorbeeld. En daar willen we juist vanaf. Hoe duurzaam is het warmtenet dan nog? "De productieprocessen zijn er nu eenmaal", zegt Stronk. "Het zou niet goed zijn als we dan geen gebruik maken van de restwarmte."

Kwart miljoen huizen
Het Heerlense initiatief lijkt het minst risicovol omdat het niet afhankelijk is van een partij die warmte levert. "En het kan in alle stedelijke gebieden gebruikt worden", zegt directeur Louis Hiddes van Mijnwater. "Want we gebruiken alle restwarmte die over is. Ons doel is om in 2030 30.000 huizen in Parkstad aan te sluiten op het warmte- en koudenet." De provincie wil het warmtenet ook elders gaan uitrollen. Geurts: "We willen in 2050 in heel Limburg 250.000 huizen aangesloten hebben."

300 miljoen
Om dat doel te halen moet er wel fors geïnvesteerd worden. Mijnwater verwacht in de komende tien jaar 300 miljoen euro nodig te hebben alleen al om de doelen in Parkstad te halen. "Dat is nodig voor de aanleg van leidingen, maar ook van energiecentrales. Ieder cluster van woningen krijgt een eigen centrale", aldus Hiddes. Dat geld moet van de Provincie komen en van investeerders, waaronder pensioenfondsen.

Alternatieven
Maar ook de huizenbezitter zal diep in zijn buidel moeten tasten. "Er zijn twee alternatieven voor gas. Een warmtepomp in de woning of een warmtenet", zegt Erik Stronk van Ennatuurlijk. "Het huis aanpassen voor een warmtepomp kost zo’n 30.000 euro. Denk aan extra isolatie en de aanschaf van een warmtepomp. En die pomp vergt onderhoud en heeft een levensduur van 15 jaar. Bij een warmtenet bedragen de aansluitkosten eenmalig enkele duizenden euro's."

Niet in de kou
De overheid moet volgens Geurts de burgers financieel helpen en ze niet in de kou laten staan. "Wij hebben bijvoorbeeld het Duurzaam Thuis Fonds, waar mensen goedkoop geld kunnen lenen. Daarnaast moeten we niet morgen van het gas af. We hebben tijd."

Klaar voor de toekomst
Maurice Kerens is er in ieder geval op tijd bij. "Ik heb nu een comfortabel huis, dankzij het warmtenet", zegt hij. "Ik gebruik geen gas en onze uitstoot van CO2 is flink teruggebracht. Mijn woning is klaar voor de toekomst."

Nog 249.999 woningen te gaan tot 2050.

In jouw familie in 2018 een baby geboren? Stuur vanaf 15 april een foto en win prijzen.

Deel dit bericht via
Het laatste nieuws in je mailbox
E-mail: 
Editie: 08:00 12:00 20:00
 

Meer informatie over afmelden.

Overzicht
Schrijf je in voor 'As ich mer danse kin'
Uitgelicht
Limburgse dansgroepen opgelet!

Je kunt een optreden winnen op De11devande11de 2019 én meedansen met een aantal artiesten.

De Sjeng Kraft Kompenei (SKK) organiseert een danswedstrijd voor Limburgse dans-groepen. De winnaar danst op het grootste vastelaovespodium van Limburg: de11devande11de op het Vrijthof in Maastricht maandag 11 november 2019. Samenwerkingspartners zijn SKK, de Muziekgieterij in Maastricht en regionale omroep L1.

Geef je op voor 'As ich mer danse kin'!
Mijn Limburgs Hart
Uitgelicht
Steun de actie Mijn Limburgs Hart

Hoe ga je verder na een plotse hartstilstand overleefd te hebben? Limburgse cardiologen gaan op bezoek bij hun patiënten om een antwoord te geven op deze vraag. L1 zendt van eind mei tot eind september wekelijks een indringend verhaal uit van een patiënt die op een of andere manier is geconfronteerd met plotse hartstilstand.

De actie Mijn Limburgs Hart heeft als doel zoveel mogelijk geld op te halen voor onderzoek naar hart- en vaatziekten in Limburg.

Meer over Mijn Limburgs Hart

Meest gelezen