Overslaan en naar de inhoud gaan

Roem Pierre Cuypers reikt ook 100 jaar na zijn dood nog ver

Geplaatst opwoensdag 3 maart 2021 - 6:00

Op woensdag 3 maart 2021 is het precies 100 jaar geleden dat de beroemde Roermondse architect Pierre Cuypers overleed. Ter gelegenheid daarvan gaat in Roermond nu het Cuypersjaar van start.

Petrus Josephus Hubertus Cuypers, zoals hij voluit heette, werd op 16 mei 1827 geboren in Roermond als negende kind van een kerk- en decoratieschilder.

Neogotiek
Belangstelling voor kunst en cultuur werd hem thuis met de paplepel ingegoten. Geheel in die lijn trok hij dan ook in 1844 naar Antwerpen om aan de Académie de peinture, sculpture et architecture - de kunstacademie - architectuur te studeren. Zijn leermeesters daar werden beschouwd als pioniers van de neogotiek, de stijl waarin Cuypers zich later verder zou bekwamen. De neogotiek was geïnspireerd door de middeleeuwse gotiek. Maar de 19de eeuwse neo-bouwstijl kreeg niet bij iedereen de handen op elkaar; critici vonden dat Cuypers Nederland met zijn bouwwerken terugvoerde naar de 'donkere middeleeuwen'.

Roermond
Nadat Cuypers zijn studie in 1849 had afgerond - bij welke gelegenheid hij de Prix d’Excellence kreeg - dong hij mee naar de functie van stadsarchitect in Maastricht. Uiteindelijk eindigde hij als vierde. Hij vestigde zich daarna weer in Roermond, waar hij in 1851 benoemd werd tot stadsarchitect. Een jaar later richtte hij samen met Frans Stoltzenberg - die fungeerde als geldschieter - het Atelier Cuypers-Stoltzenberg op: een werkruimte met woning. 'Een staalkaart van zijn eigen bouwopvattingen', omschrijft de gemeente Roermond het gebouw. In het atelier werden kunst en meubelstukken voor in kerken gemaakt. Doordat hij zowel de kerken als ook het complete interieur voor deze kerken kon leveren, stond Cuypers bekend als 'totaalontwerper'.

Door de vestiging van zijn atelier in Roermond werd Cuypers ook een belangrijke werkgever in de stad, die emplooi bood aan een groot aantal handwerklieden van uiteenlopende aard, van tekenaars tot houtbewerkers. Het atelier begint met 19 beeldhouwers, om vervolgens snel uit te groeien tot 60. Dat aantal blijft min of meer stabiel tot 1870. Saillant detail: in 1861 ontstaat er een opstand onder het personeel nadat Cuypers in zijn atelier een rookverbod heeft ingesteld. Een groot aantal mensen wordt ontslagen; twee van hen beginnen een eigen atelier.

In zijn eigen stad Roermond heeft Cuypers de hand gehad in 25 bouwwerken, waarvan zijn eigen atelier en woonhuis (het huidige Cuypershuis) en de renovatie van de Munsterkerk de bekendste zijn.

Bouwwerken
In de bouwkunst reikte zijn hand ver: in Amsterdam ontwierp hij onder andere het Rijksmuseum (opening 1885) en het Centraal Station (opening 1889). Beide gebouwen droegen bij aan de grote naamsbekendheid die Cuypers genoot. De restauratie/renovatie van beide gebouwen gaven geruime tijd later een nieuwe impuls aan de interesse in het werk van Cuypers.

Ook de befaamde troon in de Ridderzaal in Den Haag is ontworpen door Pierre Cuypers. Maar in zijn werkzame leven ontwierp en restaureerde hij vooral veel kerken. Hij maakte meer dan 100 ontwerpen voor kerken in Nederland en Europa, en daarvan werden er zo'n 70 daadwerkelijk gebouwd. Ook restaureerde hij veel bestaande kerken, waarbij veel elementen na restauratie duidelijk zijn stempel droegen.

Controversieel
Dat kwam hem ook geregeld op kritiek te staan. Zo voegde hij onder andere aan de Abdijkerk in Thorn een toren toe die tot op de dag van vandaag onder vuur ligt, en datzelfde geldt voor de twee torens die hij toevoegde aan het oorspronkelijke ontwerp van de Munsterkerk in Roermond.

De opdracht die hem het verst van huis voerde was wel de bouw van de Nederlandse ambassade - het 'Gezantschapsgebouw' - in Peking (1905-1906), in opdracht van het Nederlandse rijk. Het gebouw heeft de tand des tijds overigens niet overleefd.

cuypersambassadepeking

Privéleven
Pierre Cuypers trouwde voor het eerst in 1850 met de Antwerpse Rosalia Vandevin. Het stel kreeg twee dochters, maar zowel Cuypers' vrouw als de jongste dochter uit dit huwelijk overleed in 1855 aan tuberculose. Cuypers hertrouwde vier jaar later, met Antoinette Alberdingk Thijm, de zus van schrijver Joseph Alberdingk Thijm. Antoinette was een gewaardeerd altzangeres.

Als verlovingsgeschenk ontwierp hij een muziekboekenkast voor haar. Ter gelegenheid van hun huwelijk kreeg ze een rijkbeschilderde piano cadeau; de schilderingen ontwierp Cuypers zelf en deels schilderde hij ze ook zelf. Zijn vrouw werkte jarenlang mee in Cuypers' atelier, deels in de administratie en de boekhouding, maar ze maakte ook kleurige ontwerpen. Uit het huwelijk met Antoinette ('Nenny') werden nog twee zoons en drie dochters geboren. Een van hen, zoon Joseph, trad later in de voetsporen van zijn vader en werd eveneens een bekend architect.

In 1865 verhuisde het gezin Cuypers op advies van enkele vrienden naar Amsterdam. Elf jaar later werd Cuypers daar benoemd tot architect van de rijksmuseumgebouwen. Van 1891 tot en met 1894 zat hij in de gemeenteraad in Amsterdam. Ter gelegenheid van zijn 70ste verjaardag in 1897 werd de bekende architect geërd in zowel Amsterdam als Roermond. Na de dood van zijn vrouw Nenny in 1898 verhuisde Cuypers terug naar Roermond. Ook daar werd hij een jaar later gekozen in de gemeenteraad en daar zou hij tot 1917 deel van blijven uitmaken. Ter nagedachtenis aan zijn geliefde vrouw Nenny publiceerde hij in 1915 het boek In Memoriam. Op 3 maart 1921 - zijn trouwdag - overleed Pierre Cuypers in Roermond. Een jaar eerder hadden zijn zonen Jos en Pierre junior zijn architectenkantoor al overgenomen.

Hoewel Cuypers het grootste deel van zijn dagen aan het werk was en een lange carrière kende, noemt achterkleinzoon Pierre Cuypers zijn beroemde overgrootvader een echte pater familias en een familieman.

Cuypersjaar 2021
In 2007-2008 was er al eens een landelijk Cuypersjaar, ter gelegenheid van de 180ste geboortedag van de architect. Vier jaar later werd het Cuypershuis in Roermond geopend, dat gevestigd is in het oude woonhuis bij zijn atelier.

Ter gelegenheid van de 100ste sterfdag van verreweg de bekendste Roermondenaar ooit is 2021 uitgeroepen tot Cuypersjaar, met activiteiten in Roermond en de omliggende regio. Daarin zijn onder andere een wisseltentoonstelling in het Cuypershuis, een overzichtstentoonstelling in het Limburgs Museum in Venlo, maar ook themawandelingen en concerten gepland, voor zover de coronamaatregelen dat toelaten.

Bekijk hier het programma.

Deel dit bericht via
Overzicht
Uitgelicht
Amstel Gold Race Weekend bij L1

Zaterdag 17 april en zondag 18 april is het genieten geblazen voor alle wielerliefhebbers.

De Amstel Gold Race gaat door! En het gaat een heel bijzondere editie worden. Zonder publiek. Reden genoeg om je thuis voor de buis een weekend lang te verwennen vol prachtige beelden rond de wielerklassieker!

Bekijk hier de complete programmagids
Uitgelicht
Pitlane, het autosportprogramma van L1

Iedere donderdagavond voorafgaand aan een Grand Prix te zien op L1 TV en de online kanalen van L1, waarin Xavier Maasen en Sem Caelen je bijpraten over de stand van zaken in het F1-circus.

Heb jij een vraag die je in een uitzending van Pitlane beantwoord wil zien worden? Stuur deze dan per email naar pitlane@L1.nl en misschien komt deze dan in de uitzending voorbij!

Kijk hier naar Pitlane
Henk Bakt
Uitgelicht
De lekkerste Limburgse recepten in Henk Bakt

"Henk Bakt" is het lekkerste bakprogramma op L1 TV. Programmamaker Henk Hover is in zijn vrije tijd fervent hobbybakker. In het programma koppelt hij samen met regisseur Eric Wijnhoven Limburgse plaatjes en artiesten aan vlaai en ander gebak.

Bekijk hier alle Limburgse recepten
Uitgelicht
Limburg in Beweging om 10:00 op L1 TV

Het populaire dagelijkse L1-programma "Limburg in Beweging" is er van maandag tot en met vrijdag om 10:00 op L1 TV. De serie is erop gericht om te voorkomen dat de conditie van Limburgers sterk achteruit gaat nu ze vanwege de coronacrisis veel binnen moeten zitten. De oefeningen zijn zowel geschikt voor ouderen als ‘oudere jongeren’.

Alles over Limburg in Beweging

Meest gelezen