Overslaan en naar de inhoud gaan

Onderzoek OU: Geen verband tussen hoog bedrag en gouden tip

Geplaatst opwoensdag 23 juni 2021 - 19:59

Hoge geldbedragen leiden niet vanzelf tot gouden tips, dat concluderen onderzoekers van de Open Universiteit in Heerlen in een recent rapport.

Daarmee lijkt ook meteen de vraag beantwoord, in hoeverre een tipgeld van 1 miljoen euro zal leiden tot een oplossing in de zaak van de vermiste Tanja Groen.

Hoogste beloning ooit
De studente verdween in 1993 in Maastricht en is sindsdien spoorloos. Woordvoerder van de familie, Peter R. de Vries, hield woensdagmiddag een persconferentie waarop hij een crowdfunding aankondigde om een 1 miljoen euro bijeen te krijgen als beloning voor de gouden tip. De hoogste beloning die ooit is uitgeloofd in Nederland.

Lees ook: Zaak Tanja Groen: één miljoen euro voor gouden tip

"De huidige beloningen in Nederland zijn veel te laag en roepen geen impuls op om vitale informatie met politie en justitie te delen", meent De Vries. Over die stelling brak het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum (WODC) van Justitie zich al eerder het hoofd. Onderzoekers van de Open Universiteit kregen de opdracht dit uit te zoeken. In maart 2021 verschenen hun bevindingen in het rapport 'Meldingsbereidheid door tip- en beloningsgelden? Een verkenning'.

Geen aantoonbare relatie
De belangrijkste conclusie uit het rapport: 'Er bestaat geen aantoonbare relatie tussen de meldingsbereidheid en het verhogen van de tip- en beloningsgelden. Hiermee bedoelen we dat, in het licht van de andere factoren die ook mee kunnen spelen wat betreft het delen van informatie, niet kan worden gesteld dat het verhogen van de tipgelden per definitie tot meer en- of betere informatie leidt, of zelfs een negatief effect heeft op de informatievoorziening', zo schrijven de onderzoekers.

Informanten
Wel blijkt uit de interviews met sommige respondenten van de politie dat informanten (vaak uit het criminele milieu) minder gemotiveerd en teleurgesteld kunnen raken als zij doorkrijgen welke bedragen worden uitbetaald. Dat kan ervoor zorgen dat de relatie tussen politie en de informant een deuk oploopt en dat schaadt dan weer het informatieproces. Sommige informanten stoppen omdat ze de tipgelden te laag vinden, afgewogen tegen het risico dat ze lopen.

Cold cases
Uit de cijfers over de jaren 2014 - 2020 valt op te maken dat de bedragen van de beloningen gemiddeld variëren tussen de 3.000 en 30.000 euro. De beloningen worden uitgeloofd voor zaken waarin levensdelicten (veelal cold cases) centraal staan. Evengoed worden beloningen in het vooruitzicht gesteld voor strafzaken die te maken hebben met gewelddadige woningovervallen, straatroof en brandstichting.

Besparing
In de cijfers van 2014 en 2015 is te zien dat ongeveer 30 keer per jaar een beloning wordt uitgeloofd, terwijl in de jaren erna dit oploopt naar ruim 70. In 2020 daalt dit aantal dan weer naar 24. Ten aanzien van het beloningsgeld is ten slotte gebleken dat het uitloven van een beloning van een laatste uiterste poging is verworden tot een middel dat steeds vaker in een vroege fase van een strafrechtelijk onderzoek wordt ingezet. Het idee is dat dit kan leiden tot capaciteitsbesparing: hoe sneller een zaak door een tip wordt opgelost, des te minder politiewerk het kost. Hoewel beloningsgeld niet vaak wordt uitbetaald, wordt het toch als een nuttig middel gezien. Het kan als een tactisch middel kan worden gebruikt om informatie boven tafel te krijgen.

Niet zaligmakend
De onderzoekers komen uit interviews en gesprekken met deskundigen zelfs tot de conclusie dat het soms beter is om helemaal geen beloning uit te loven. "Geld kan ook weerzin oproepen; de tipgever is beledigd dat het hem wordt geboden. En ook de hoeveelheid geld is van belang. Bij te veel geld denkt de informant misschien dat er groot gevaar dreigt. Geld is daarom niet altijd zaligmakend en een zorgvuldige afweging van de omvang van het bedrag is noodzakelijk", waarschuwen de onderzoekers.

Behoefte aan aandacht
Uit het gedragskundige deel van dit onderzoek is ter aanvulling hierop gebleken dat naast een economische afweging (afwegen van kosten en baten van het melden) een aantal andere factoren van belang zijn voor het wel of niet melden. Dan gaat het om de behoefte aan aandacht, de opvattingen uit de eigen sociale omgeving, het type delict maar vooral ook de ernst ervan, en de materiële schade of het fysieke letsel (de laatste vooral bij slachtoffers). 'Schuld en schaamte en angst voor represailles kunnen als gevolg hebben dat er juist niet wordt gemeld'.

Knagende onzekerheid
Uiteraard houden de onderzoekers een slag om de arm. Ze wijzen erop dat niet alle gegevens toegankelijk waren en vervolgonderzoek nodig is. 'Een beperking van ons onderzoek is dat het om ‘horen zeggen’ gaat: wij hebben gesproken met diverse personen die expertise hebben op het gebied van het melden door informanten en burgers. Een belangrijke afwezige in ons onderzoek wegens gebrek aan tijd en mogelijkheden, is de informant of burger zélf', relativeren de onderzoekers. Het valt te hopen voor de nabestaanden van Tanja Groen, dat de persoon met de gouden tip, over alle genoemde drempels in het rapport kan stappen en een einde maakt aan de knagende onzekerheid.

Deel dit bericht via
Overzicht
Advertentie
Deze ramp in Limburg raakt ons allemaal. Doneer nu en draag uw steentje bij!

Het Nationaal Rampenfonds heeft het bankrekeningnummer 777 opengesteld voor particulieren, bedrijven en instellingen die willen bijdragen aan de door de overstromingsramp getroffen gebieden in Zuid-Limburg.

Vanuit de landelijke overheid is al duidelijk gemaakt dat bij de leniging van de nood een belangrijke rol voor de rijksoverheid is weggelegd. Veel schade aan huizen en bedrijven is door verzekeringen gedekt. Maar er blijven ook noden over die niet uit andere bronnen gedekt worden. En juist voor die initiatieven wil het Nationaal Rampenfonds een financier zijn.

Bekijk hier wat u kunt doen
Overzicht
Advertentie
Deze ramp in Limburg raakt ons allemaal. Doneer nu en draag uw steentje bij!

Het Nationaal Rampenfonds heeft het bankrekeningnummer 777 opengesteld voor particulieren, bedrijven en instellingen die willen bijdragen aan de door de overstromingsramp getroffen gebieden in Zuid-Limburg.

Vanuit de landelijke overheid is al duidelijk gemaakt dat bij de leniging van de nood een belangrijke rol voor de rijksoverheid is weggelegd. Veel schade aan huizen en bedrijven is door verzekeringen gedekt. Maar er blijven ook noden over die niet uit andere bronnen gedekt worden. En juist voor die initiatieven wil het Nationaal Rampenfonds een financier zijn.

Bekijk hier wat u kunt doen
Uitgelicht
Pitlane, het autosportprogramma van L1

Iedere donderdagavond voorafgaand aan een Grand Prix te zien op L1 TV en de online kanalen van L1, waarin Xavier Maasen en Sem Caelen je bijpraten over de stand van zaken in het F1-circus.

Heb jij een vraag die je in een uitzending van Pitlane beantwoord wil zien worden? Stuur deze dan per email naar pitlane@L1.nl en misschien komt deze dan in de uitzending voorbij!

Kijk hier naar Pitlane
Henk Bakt
Uitgelicht
De lekkerste Limburgse recepten in Henk Bakt

"Henk Bakt" is het lekkerste bakprogramma op L1 TV. Programmamaker Henk Hover is in zijn vrije tijd fervent hobbybakker. In het programma koppelt hij samen met regisseur Eric Wijnhoven Limburgse plaatjes en artiesten aan vlaai en ander gebak.

Bekijk hier alle Limburgse recepten

Meest gelezen