Knarsetanden op hoofdkantoor Sabic in Riyad

Sabic hoofdkantoor in Sittard, © ANP
De veroordeling van chemiebedrijf Sabic wegens nalatigheid op veiligheidsgebied is als een mokerslag aangekomen.
Binnen een uur tekende het bedrijf dinsdag hoger beroep aan tegen de opgelegde boete van 10 miljoen euro. In het uitgeschreven vonnis staan snoeiharde conclusies van de rechtbank.

Nieuwe rechtszaak

Op het hoofdkantoor van het moederbedrijf in Riyad (Saoedie-Arabië) zullen ze knarsetandend de ontwikkelingen in Nederland volgen. Nu een strafrechtelijke veroordeling aan de broek, volgende maand een nieuwe rechtszaak.

Ondernemingskamer

Dan staat Sabic bij de Ondernemingskamer van het Gerechtshof. De ondernemingsraad (or) van de Limburgse tak van het concern wil via de rechter voorkomen dat Sabic zijn hoofdkantoor in Sittard ontmantelt.
Een deel van het personeel zou naar Amsterdam moeten verhuizen, zo’n 200 medewerkers zouden een pand moeten betrekken binnen de hekken van het Chemelot-complex. Sabic laat dan in Sittard een groot kantoor leeg achter, zoals DSM dat eerder in Heerlen deed. Zo verdwijnen geleidelijk twee wereldspelers uit Limburg. Sabic heeft bovendien eerder al aangekondigd dat in de loop van dit jaar een van de twee naftakrakers op het Chemelot-terrein dichtgaat.

Geen gelopen race

De wens van Sabic om personeel van het hoofdkantoor te verplaatsen naar een gebouw binnen de hekken van het Chemelot-terrein is nog geen gelopen race. Zes jaar geleden heeft de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OvV) de overheid geadviseerd om in de veiligheidsvisie juist aandacht te hebben voor beperking van het aantal mensen op Chemelot. Als Sabic zijn plan doorzet, dan moet de provincie als vergunningverlener voor het Chemelot-terrein een afweging maken tussen veiligheid en economie.

In gevaar

Veiligheid is het belangrijkste thema in de wereld van chemiebedrijven. De risico’s van werken met gevaarlijke stoffen moeten zo klein mogelijk worden gehouden.
De rechtbank haalt dinsdag in het uitgeschreven vonnis hard uit naar Sabic. Onderhoudsmensen zijn volgens de rechtbank in gevaar gebracht bij werkzaamheden aan de grote naftakraker. Bij twee ongelukken vielen drie zwaargewonden, van wie een persoon twee weken later overleed.

Opzettelijk

De naftakraker valt in de zwaarste categorie risicobedrijven, waarvoor volgens de rechtbank geldt dat relatief kleine fouten zeer grote gevolgen kunnen hebben voor mens en milieu. Sabic heeft zich 'binnen een paar jaar verschillende keren schuldig gemaakt aan het opzettelijk overtreden van het Besluit risico’s zware ongevallen', constateert de rechtbank in het vonnis.
Daarnaast heeft het chemiebedrijf een van de incidenten niet tijdig gemeld. De rechtbank oordeelt: “Verdachte heeft daarmee het bevoegd gezag tijdelijk buiten de deur gehouden, waardoor pas op een later moment kon worden beoordeeld in hoeverre er acties moesten worden ondernomen ter bescherming van de omgeving.”

Snoeihard

De rechtbank is vervolgens snoeihard over het management van Sabic. “Verdachte heeft verschillende keren niet of nauwelijks gereageerd op symptomen of aanwijzingen voor potentieel gevaarlijke gebreken in haar inrichting. Als zij wel reageerde dan werden vooral die symptomen of aanwijzingen teniet gedaan, in plaats van te zoeken naar permanente oplossingen voor de oorzaak daarvan.”
Uit de vier besproken incidenten blijkt volgens de rechtbank dat het veiligheidsbeleid niet de hoogste prioriteit had bij Sabic. Het bedrijf gaf het de voorkeur zijn bedrijfsprocessen zo lang mogelijk operationeel te houden. Economie boven veiligheid, waar ook het Openbaar Ministerie eerder de vinger op legde.
“Het treffen van meer fundamentele maatregelen en aanpassingen werd meer dan eens ingeleid door een ongewoon voorval of zwaar ongeval en niet door pro-actief optreden”, staat in het vonnis.

Bedrijfscultuur

Al met al komt de rechtbank tot een boete van 10 miljoen euro. Aanzienlijk minder dan de eis van het Openbaar Ministerie, dat 25 miljoen boete had geëist.
De hoogte van het bedrag is voor het schatrijke moederconcern niet het belangrijkste punt. Het oordeel van de rechtbank over de bedrijfscultuur bij Sabic komt veel harder aan. Sabic stelt dinsdag in een verklaring dat veiligheid en gezondheid de hoogste prioriteit hebben bij het bedrijf. Bij de behandeling in hoger beroep zal het bedrijf die stelling beter moeten onderbouwen dan nu is gebeurd. Van het verweer tijdens de behandeling van het Chemelot-proces is de rechtbank in elk geval niet onder de indruk geraakt, zo blijkt uit het vonnis.

Chemieconcern Sabic bestaat bijna 50 jaar. Aardgas, dat vrijkomt bij de grootschalige oliewinning in Saoedie-Arabië, wordt gebruikt voor chemische fabrieken. Bij Jubail in het moederland ontstond een enorm industriecomplex, tien keer zo groot als het Chemelot-terrein in Sittard-Geleen.

Rond de eeuwwisseling kwam Sabic in Limburg, toen het bedrijf de zware petrochemische activiteiten van DSM kocht (naftakrakers en daaraan gekoppelde fabrieken). DSM wilde zich meer op fijnchemie richten.

Zo groeide Sabic uit tot een van de grootste kunstofproducenten ter wereld. Vier jaar geleden kocht Saudi Aramco, de staatsoliemaatschappij van Saoedie-Arabië, 70% van de aandelen.

💬 WhatsApp ons!
Heb jij een tip of opmerking voor de redactie? Stuur ons een bericht via whatsapp of stuur een mail naar redactie@1limburg.nl!