Roger Cox: van actievoerder naar klimaatadvocaat

Roger Cox (rechts) tijdens een persconferentie van Milieudefensie © ANP
De financiële instelling ING en de bedrijven waarin het investeert moeten voor 2030 de helft minder CO2 uitstoten dan in 2019. Dat is tenminste de eis die Milieudefensie met de Limburger Roger Cox als hoofdadvocaat vrijdag heeft neergelegd tijdens een persconferentie in Amsterdam.
Het is de eerste klimaatzaak tegen een financiële instelling in Nederland. En de derde grote klimaatzaak voor advocaat Cox. "Het overgrote deel van de emissie die op naam staat van ING is afkomstig van hun cliënten, zij veroorzaken feitelijk de uitstoot. Niettemin is ING de facilitator voor dat gedrag. Eigenlijk is er sprake van een soort ketenverantwoordelijkheid."

Invloedrijke persoon

Het Amerikaanse tijdschrift Time Magazine roept Cox in 2021 uit tot een van de meest invloedrijke personen van het jaar. Elon Musk siert dat jaar de cover, en een andere Limburger, Frans Timmermans, wordt vermeld in dezelfde categorie als die waar Cox in wordt genoemd: de Pioniers.
Cox heeft dat jaar het wereldnieuws gehaald door met Milieudefensie in de rechtbank af te dwingen dat multinational Shell voor 2030 de CO2-emissie terug moet brengen met 45% ten opzichte van de uitstoot van 2019. Het is voor het eerst dat een van de grootste uitstoters van CO2 internationaal door de rechter tot verantwoording wordt geroepen, na een juridisch debat van twee jaar.
Het is overigens niet zijn eerste wereldprimeur in de rechtbank: in 2015 dwingt hij met Urgenda de Nederlandse overheid tot verantwoord klimaatbeleid. Cox toont aan dat David wel degelijk kan winnen van de onverslaanbaar geachte Goliath. Zijn rechtszaken hebben navolging gehad in verschillende landen; van Duitsland, Frankrijk en België tot Brazilië.
Voor Cox is de zaak tegen ING zijn derde grote klimaatzaak. Cox: "De zaak tegen Shell was mogelijk door de zaak tegen de overheid, en de ING-zaak is weer mogelijk door de Shell-zaak. We zijn zo'n anderhalf jaar bezig geweest met de voorbereiding van deze aansprakelijkstelling. Het is voortborduren op dat wat we eerder gedaan hebben."

Van actievoerder naar klimaatadvocaat

Cox wordt 55 jaar geleden geboren in Voerendaal. Hij is al op jonge leeftijd begaan met het lot van de natuur. Zo gaat hij als 8-jarige langs de deuren met een petitie om het doodknuppelen van jonge zeehonden in Canada te stoppen, beelden die hij op televisie gezien heeft.
Dat actievoeren doet hij nu niet meer in Limburgse dorpen, maar op het wereldtoneel. En om precies te zijn in de rechtbank. Na het zien van de klimaatdocumentaire An Inconvenient Truth in 2006 besluit hij samen met zijn vrouw Saskia dat het roer om moet. In die documentaire van Al Gore wordt een klimaatramp voorspeld, veroorzaakt door de omgang van de mens met de aarde. De gedachte dat die voorspelling waarheid wordt, laat hem vanaf dat moment niet meer los.
Naast zijn werk als bouwrechtadvocaat bij Paulussen Advocaten in Maastricht leert hij daarom alles wat er te leren valt over klimaatrecht. Jarenlang verdiept hij zich erin, om in 2011 een boek over zijn inzichten te schrijven met de titel ‘Revolutie met recht’.

Manier van werken

Cox legt in zijn zaken steeds de vraag aan de rechter voor: als overheden of bedrijven niet hun best doen om klimaatverandering tegen te gaan, schenden ze dan niet de mensenrechten? Daarbij gebruikt hij onder andere als handvat de constatering die tijdens de VN-klimaattop in Kopenhagen van 2009 wordt gedaan dat twee graden opwarming een gevaar voor de mensheid oplevert. Het klimaatprobleem wordt daarmee concreet en praktisch verwoord. Daarnaast verschijnt in wetenschappelijke rapporten dat de opwarming van de aarde een feit is en dat die opwarming voor het allergrootste deel veroorzaakt wordt door menselijk handelen.

'Al 20 jaar niet verveeld'

In april 2024 dient het hoger beroep van Shell tegen het vonnis uit 2021. Een belangrijk moment dat door veel oliemaatschappijen op de wereld op de voet gevolgd zal worden. Cox: “Ik heb groot vertrouwen dat het goed komt in het hoger beroep, maar het kán natuurlijk dat het vonnis uit 2021 niet wordt bekrachtigd. Dan zullen we naar de reden kijken en afhankelijk daarvan kijken we naar welke invloed dat zou kunnen hebben op de zaak tegen ING. Het klimaatprobleem is zo urgent dat het niet anders kan om dit soort zaken parallel te laten lopen.”
Dat hij zich in 2024 niet hoeft te vervelen, staat in ieder geval vast. Cox, met een lach: "Nou, ik heb me de afgelopen 20 jaar al niet hoeven vervelen, dus het zal het de komende tijd niet anders zijn."
Presentator Frans Pollux zocht Roger Cox in december 2021 op in Maastricht en keek met hem terug op dat bijzondere jaar 2021 met de gewonnen klimaatzaak tegen Shell, en ze blikten vooruit op de toekomst.
💬 WhatsApp ons!
Heb jij een tip of opmerking voor de redactie? Stuur ons een bericht via whatsapp of stuur een mail naar redactie@1limburg.nl!