Erkenning voor de vlaai: hoe bijzonder is het?

Een echte Limburgse vlaai heeft een diameter tussen de 10 en 30 centimeter © Bron: L1
De Limburgse vlaai krijgt de status van officieel streekproduct. De EU kent die toe aan producten die geproduceerd, verwerkt of bereid zijn in een bepaald geografisch gebied. Maar hoe bijzonder is die status?
Officieel krijgt de Limburgse vlaai per 22 januari een zogeheten beschermde geografische aanduiding (BGA). Maar als we de BGA-lijst bekijken, is de vlaai niet het eerste Nederlandse streekproduct dat in de ranking terechtkomt. En is het ook niet het eerste Limburgse product.

Liers vlaaike

Nederlandse producten met een BGA zijn bijvoorbeeld de Westlandse druif en Goudse kaas. Verder hebben alle Nederlandse provincies een BGA voor de wijn die daar geproduceerd wordt. De Limburgse wijn uit Vijlen heeft sinds 2004 al een registratie.
Kijken we een niveau hoger, naar de Europese lijst, dan ging zelfs een ander vlaaike de Limburgse vlaai al voor. Zo kreeg het Liers vlaaike uit België in 2013 al de BGA-status. De Vlaamse lekkernij is overigens geen fruit- of rijstevlaai zoals in Limburg, maar een gebakje met vier kruiden dat symbool staat voor het Antwerpse plaatsje Lier.

Producten in Nederland met BGA-label:
Westlandse druif (2003)
Gouda Holland - kaas uit Nederland (2010)
Edam Holland - kaas uit Nederland (2010)
Hollandse geitenkaas - kaas uit Nederland (2015)
De Meerlander - aardappel uit de Haarlemmermeerpolder (2015)
Limburgse vlaai (2024)


Producten in België met BGA-label:
Ardennerham (1996)
Pâté gaumais (2001)
Geraardsbergse mattentaart (2007)
Brussels grondwitloof (2008)
Gentse azalea (2010)
Poperingse hopscheuten (2013)
Liers vlaaike (2013)
Plate de Florenville (2015)
Ardense worst (Collier d’Ardenne, Pipe d’Ardenne) (2015)
Vlaamse laurier (2015)
Potjesvlees uit de Westhoek (2015)
Limburgse vlaai (2024)
Voor het Belgisch witblauw vlees, Miel wallon, Escavèche de Chimay, Boulette de Beaumont loopt de aanvraag nog

BGA-label

Bij een BGA is er dus een duidelijk verband tussen de plek van oorsprong en de naam van het product, die staat voor een bepaalde kwaliteit of faam. Om aan die kwaliteitsnorm te voldoen is er altijd een aantal voorwaarden. Bij de Limburgse vlaai geldt bijvoorbeeld dat deze op Belgisch- of Nederlands-Limburgs grondgebied gebakken moet zijn.
De diameter van de vlaai moet tussen de 10 centimeter en 30 centimeter zijn, en de bodem moet zijn gemaakt van gistdeeg met een dikte van maximaal 1 centimeter. Vervolgens komt de vulling van pudding, fruit, griesmeelpap of rijst en moet deze eveneens als de toplaag meegebakken worden. Het toevoegen van slagroom naderhand mag niet. Ook mag de vlaai nooit worden ingevroren na het bakken. Een vlaaipunt moet uit de hand te eten zijn.
Bekijk de explainer over de erkenning van de Limburgse vlaai:

Kan nog bijzonderder

Omdat de Limburgse vlaai dus aan een aantal normen moet voldoen, is het een tamelijk bijzonder product te noemen. Tamelijk, want het kan nog bijzonderder met een zogenoemd BOB-label: de beschermde oorsprongsbenaming. Naast het produceren, verwerken en bereiden in een specifiek gebied moeten de ingrediënten ook uit hetzelfde gebied komen. Voor wijn betekent dit dat alleen druiven mogen worden gebruikt die afkomstig zijn uit de plaats waar de wijn wordt gemaakt. Of een kaasboer die met melk van een lokaal dierenras uit de streek de kaas bereidt. Bovendien wordt op de wijze van bereiding gecontroleerd. Zo moet het produceren absoluut in hetzelfde gebied gebeuren én met erkend en vastgesteld vakmanschap. Tot slot zijn BOB-productnamen het nauwst verbonden met de plaats waar ze zijn geproduceerd, zoals de Noord-Hollandse Edammer. Als de Limburgse vlaai dit label krijgt, dan moet het bijvoorbeeld gaan om een specifieke variant. Bijvoorbeeld een vlaai uit een specifieke plaats met lokaal (geteelde) ingrediënten én - niet geheel onbelangrijk - volgens bepaald vakmanschap bereid.

Pizza Napolitana

Er bestaat nog een derde label. Gegarandeerde traditionele specialiteit (GTS) benadrukt de traditionele aspecten, zonder dat er een verband is met een specifiek geografisch gebied. Het kan hierbij bijvoorbeeld gaan om bepaalde gebaksoorten of kazen die de kaasboer op traditionele wijze bereidt, denk aan boerenkaas maar ook pizza Napolitana die je bestelt in een restaurant om de hoek.

Bescherming

Alle drie de labels zijn in het leven geroepen om de kwaliteit van Europese productnamen met regelgeving te beschermen. Op het moment dat een product het BGA- of BOB-label krijgt, wordt het beschermd als 'intellectueel eigendom'. Je mag dus niet jouw kaas als Goudse kaas verkopen als deze niet geproduceerd, verwerkt en op een bepaalde manier bereid is in Gouda. Op deze manier kunnen producenten eerlijker concurreren en hun product beter in de markt zetten.
💬 WhatsApp ons!
Heb jij een tip of opmerking voor de redactie? Stuur ons een bericht via whatsapp of stuur een mail naar redactie@1limburg.nl!