'Hoge migratie is prijs die je betaalt voor hoge welvaart'

"Je ziet dat de voor- en nadelen van migratie sterk worden overdreven." © iStock
Met zijn nieuwe boek 'Hoe migratie echt werkt' probeert professor Hein de Haas 22 mythes over migratie te ontzenuwen. De Haas is socioloog en onder meer bijzonder hoogleraar aan de Universiteit Maastricht. Zijn boek verschijnt in negen talen.
"Migratie is een ideaal thema om zondebok politiek te bedrijven. Of om naïeve hoop te houden. Dus je ziet dat de voor- en nadelen van migratie sterk worden overdreven. Maar het belangrijkste punt is dat migratie van alle tijden is," zegt De Haas in gesprek met het L1-radioprogramma De Stemming.
Het lijkt alsof alles op één hoop wordt gegooid. Is dat ook uw perceptie?
"Er zijn twee kampen die zich allebei schuldig maken aan simplisme. Dat was ook de aanleiding om dit boek te schrijven. Mij is ook wel eens gevraagd: bent u voor of tegen migratie? Je vraagt toch ook niet aan een econoom of hij voor of tegen de economie is? Dat is geen manier om over een fenomeen te praten."
U stelt in het boek dat politici en andere beleidsmakers feiten negeren die niet in hun kraam te pas komen.
"Dat komt door de polarisatie. Als jij een verhaal ophangt dat migratie de moeder is van alle problemen in Nederland dan komen feiten die die stellingname nuanceren natuurlijk niet van pas. Hetzelfde geldt voor het pro-migratiekamp. Er worden vaak overdreven argumenten van stal gehaald, bijvoorbeeld dat het heel goed is voor de economische groei of tegen de vergrijzing. De nuance gaat helemaal uit het debat."
Er zijn politici die een lezing van u bijwonen en achteraf tegen u zeggen: goed verhaal, meneer De Haas, maar dit gaan we niet in praktijk brengen want dat is politieke zelfmoord.
"Dat heb ik heel vaak gehoord. Maar dat is niet zo en is ook ernstig. Want politici zijn er toch om het eerlijke verhaal te vertellen? Omdat het eerlijke verhaal noch aan de linker- of rechterkant wordt verteld, heb ik het boek geschreven. Ik heb het niet geschreven voor politici of wetenschappers, maar voor het grote publiek. Ik vind dat iedereen het recht heeft om te weten wat de waarheid is."
Klopt het dat u op X, het voormalige Twitter, bent geblokkeerd door Geert Wilders?
"Ja, dat ontdekte ik laatst. Dat verbaasde mij een beetje. Want ik denk - zelfs al wil je veel minder immigratie – dat je geïnteresseerd zou moeten zijn in wetenschappelijke inzichten. En daar gaat het debat nauwelijks over. Het debat gaat er vooral over willen we minder? Willen we anders? Willen we meer misschien? Het gaat vrijwel nooit over welke beleidsinstrumenten daar bij passen. En dat vind ik raar."
"Want stel dat we hoge inflatie hebben, dan vragen we toch ook aan economen wat moeten we doen? De economie is ook geen exacte wetenschap, maar we hebben een idee. Misschien de rentestand wat omhoog. Zo zou je ook met migratie moeten omgaan. Ik wil er minder afhankelijk van zijn, vind ik best een redelijke discussie. Maar dan zou je ‘t toch ook moeten hebben over welke beleid past daarbij."
(Tekst gaat verder onder foto.)
Stockfoto © iStock
Spreekt u trouwens ook over een asielcrisis?
"Het is een asielopvangcrisis. Als je op langere termijn kijkt is de asielstroom behoorlijk stabiel. In de jaren negentig hadden we oorlog in voormalig Joegoslavië. Later in Irak, Afghanistan, Syrië en nu Oekraïne. Je ziet dat het heel erg op en neer gaat. Maar er is geen stijgende trend op langere termijn. Het gemiddeld aantal asielaanvragen in Nederland over de laatste dertig jaar is ongeveer 25.000 per jaar."
Toch moeten in Ter Apel mensen weer in het gras slapen?
"Er is gewoon veel te weinig opvangcapaciteit. Dat komt omdat wij steeds de capaciteit afbouwen als een piek voorbij is. En dat is eigenlijk niet verstandig. Alle experts zijn het daarover eens. Om pieken op te vangen moet je een soort buffercapaciteit inbouwen."
Hoe komt het dat alle politici van links tot rechts vinden dat er iets gedaan moet worden aan de instroom van vluchtelingen? Het zet druk op de publieke voorzieningen.
"Het idee dat bijvoorbeeld de wooncrisis het gevolg is van asielmigratie, klopt gewoon niet. Als we net zo hard waren blijven doorbouwen met sociale woningen als in de jaren tachtig, hadden we anderhalf miljoen meer betaalbare woningen gehad. Nu is er natuurlijk krapte."
"Als 10% of 7% van de asielzoekers in die woningen terechtkomt, is daar ergernis over. Dat begrijp ik wel. Maar het is eigenlijk een zondebokpolitiek, waardoor politici niet naar zichzelf hoeven te wijzen."
"Stijgende migratie komt vooral door toenemende arbeidsmigratie. Die is de afgelopen 15 jaar verviervoudigd. Daar zit het pijnpunt."
Hoe groot is het percentage asielzoekers?
“Op de lange termijn is dat ongeveer 10 procent. Je kunt daarover heel lang steggelen. Het saldo is waarschijnlijk hoger, omdat er meer mensen blijven. Misschien is ‘t 15 of 20 procent. Maar dat aantal is eigenlijk heel stabiel. Het aandeel asiel neemt sterk af omdat we juist steeds meer arbeidsmigranten aantrekken."
"Op lange termijn ligt het Nederlandse migratiesaldo op 50.000. Precies het doel wat Pieter Omtzigt heeft aangekondigd. Dat vond ik tamelijk curieus. Nederland is gemiddeld een behoorlijke middenmotor in Europa als het gaat om migratieaantallen op de totale bevolking."
"Een welvarend land met arbeidstekorten, zoals wij dat hebben, trekt gewoon migranten aan. Dat is bijna onvermijdelijk. Je kunt daar best iets aan sleutelen natuurlijk. In die zin heeft Omtzigt een doel dat eigenlijk heel realistisch klinkt."
We hebben arbeidsmigranten gewoon nodig. Dat is een van die 22 mythes die u wilt ontzenuwen?
"Economische groei en arbeidsmigratie volgen elkaar bijna perfect. Dus de beste manier om migratie echt tegen te houden is de economie te gronde te richten. Bij een flinke recessie komen er bijna geen arbeidsmigranten naar Nederland."
"Hoge migratie is de prijs die je betaalt voor hoge welvaart. Dat is iets waar we niet omheen kunnen, ook niet omdat de maatschappij sterk aan het vergrijzen is. We moeten een serieus debat houden over hoe we onze samenleving inrichten, welke sectoren willen we handhaven. Daar is op zich ook wel redelijk discussie over gevoerd afgelopen maanden. Willen we distributiecentra handhaven? Willen we intensieve tuinbouw handhaven?"
U schrijft: arbeidsmigranten zijn de smeerolie van rijke economieën.
"Ja, dat zie je overal in de westerse wereld. Arbeidsmigranten die doen allerlei baantjes die wij liever niet meer doen. Wie maakt de huizen schoon in de grote steden? Dat zijn van die publieke geheimen, dat weet iedereen wel. En er is totaal geen politieke wil om dat aan te pakken. Dus daar zie je een enorme kloof, noem het hypocrisie tussen wat politici roepen en wat ze doen. Of wat ze eigenlijk vooral niet doen. Want die economie moet blijven draaien."
"Uitzendbureaus werven migranten in het buitenland. Vroeger deden we dat nog als overheid, toen we gastarbeiders uit Marokko en Turkije haalden. Maar dat hebben we helemaal uitbesteed aan de private sector. Dus we hebben de grip uit handen gegeven aan de private sector."
"Nou kun je daar wel iets aan doen, maar dan moet je hele drastische hervormingen doorvoeren. En de vraag is of daar de wil voor is. Bijvoorbeeld mensen langer laten doorwerken om arbeidstekorten op te lossen. Daar zie ik niet echt een politieke wil voor op dit moment."
U wilt met uw boek tegenwicht bieden aan simpel zwart-wit denken?
"Ik heb het toegankelijk proberen op te schrijven. En ik probeer zowel heilige huisjes van links als rechts omver te schoppen. Die vaak helemaal niet gebaseerd zijn op wetenschappelijke inzichten."
"Migratie is een ideaal thema om zondebok politiek te bedrijven. Of om naïeve hoop te houden. Dus je ziet dat de voor- en nadelen van migratie sterk worden overdreven. Maar het belangrijkste punt is dat migratie van alle tijden is."
"Wat ik probeer te betogen is dat we een discussie moeten voeren over het soort samenleving waarin we willen leven. Wie gaat er in de toekomst zorgen voor de zieken, voor de kinderen en voor de ouderen? Dat soort vragen, die hebben alles met migratie te maken."
💬 WhatsApp ons!
Heb jij een tip of opmerking voor de redactie? Stuur ons een bericht via whatsapp of stuur een mail naar redactie@1limburg.nl!