Hoogwater wordt steeds meer schade beperken

Hoogwater in Valkenburg. © L1 (Maurice de Heus)
De kans om zware overstromingen in de toekomst te voorkomen is complex en kostbaar en heeft maar een beperkt effect.
Daarom wordt het steeds belangrijker om de hoogwaterschade die optreedt zoveel mogelijk te bepreken.

Kans op herhaling

Dat bleek tijdens een themabijeenkomst in het gouvernement. Daar spraken deskundigen over de zware overstromingen van juli 2021 in het Heuvelland en wat eraan gedaan kan worden. Volgens het KNMI is de kans op herhaling 1 op 500, dat wil zeggen één keer in de 500 jaar moeten de bewoners in het Heuvelland rekening houden met zware overstromingen. Maar omdat het klimaat snel verandert wordt die kans in de loop van deze eeuw misschien eens in de honderd jaar. Dus vijf keer zo groot.

Geluk bij ongeluk

Volgens Nathalie Asselman van Deltares was de natuurramp van 2021 groot, maar had die nog veel erger kunnen zijn. "De sponswerking in het Heuvelland heeft prima zijn werk gedaan. Door de overstromingen in de zomer kon de bodem veel meer water vasthouden dan in de winter. Hadden we in de wintermaanden deze extreme regen gehad, dan waren de problemen veel groter geweest."

Effect beperkt

Hoe langer het water dus wordt vastgehouden voordat het Geuldal wordt bereikt, hoe kleiner de kans op schade en overlast. Veel kleine ingrepen zoals akkerland omzetten in grasland of bos of de aanleg van extra regenwaterbuffers levert dus winst op. Dat geldt ook voor extra drempels in de Geul waardoor het water stroomopwaarts wordt opgestuwd. "Maar Valkenburg stond 1.20 meter onder water, dus het effect daar blijft beperkt", zegt Asselman.

Hoogwater blijft

Om het centrum van Valkenburg echt te beschermen is een muur nodig van 3,5 meter hoog. Maar dat is niet realistisch. Veel te ingrijpend en veel te kostbaar. Daarom het pleidooi om de kans op overstromingen te beperken, maar wel degelijk rekening te blijven houden met zware overstromingen. De deskundige van Deltares geeft enkele voorbeelden: niet meer bouwen in kwetsbare gebieden die onder water kunnen lopen of anders bouwen waarbij voorbeeld de woonkamer op de eerste verdieping komt te liggen. Verder moet het bewustzijn bij burgers worden vergroot met betere waarschuwingssystemen en evacuatieplannen. Waardoor inwoners en bedrijven na een hoogwaterpiek weer sneller terug kunnen naar hun woning of bedrijf. Asselman: "We moeten echt veel meer gaan inzetten op het beperken van de gevolgen van hoogwater."