Gemeenten steunen asielwet: 'Meer solidariteit onderling'

Volgens de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) is het 'goed dat er een doorbraak is' met de asielwet. © ANP
Limburgse gemeenten zijn tevreden dat de zogeheten spreidingswet van staatssecretaris Eric van der Burg (Asiel) eindelijk groen licht heeft gekregen. Daardoor kunnen asielzoekers meer over het land worden verspreid.
Dat blijkt uit een rondgang van L1.

'Stok achter de deur'

Dinsdag werd bekend dat de VVD-fractie na overleg met premier Mark Rutte heeft besloten de spreidingswet te steunen. Met de wet, ook wel de asielwet genoemd, wordt het mogelijk gemaakt gemeenten te verplichten asielzoekers op te nemen. De discussie over de spreidingswet sleepte al maanden. Nu er sprake is van een 'doorbraak' gaat dat volgens burgemeester Antoin Scholten (VVD) van Venlo zorgen voor 'meer solidariteit onderling'.
"Mijn collega's van het Veiligheidsberaad zijn hier blij mee. Je krijgt een evenredige verdeling over Nederland. Alleen wil ik het geen dwangwet noemen. Wil je een goede verdeling hebben, dan moeten er afspraken worden gemaakt", aldus Scholten. Gemeenten weten dat ze nu asielzoekers moeten opnemen. "In praktijk is het een stok achter de deur."

Dwang en beloning

Roel Wever, burgemeester van Heerlen, moet lachen dat er in de wet dwang en beloning zit. "Beloning is net als met kinderen, je beloont ze liever dan dat je ze straf geeft. Maar hoe je wil dit gaan toepassen, daar snap ik helemaal niets van", zegt hij in L1mburg Centraal. Hij is ook verbaasd over de beloning van 2500 euro per asielzoeker voor gemeenten die vrijwillig voor vijf jaar minimaal honderd asielzoekers in een opvanglocatie plaatsen. "Nieuwe gemeente die nu ineens verantwoordelijkheid nemen, gaan we geld geven. Terwijl wij al 26 jaar een x aantal mensen opvangen."

Ultieme middel

Over het 'straffen' van gemeenten die geen asielzoekers opvangen is Wever ook duidelijk. "Het is echt het meest ultieme middel wat je moet willen. Eigenlijk faal je met elkaar als je dit nodig hebt. Ik vind dat je met z'n allen de verantwoordelijkheid hebt om het gezamenlijk te doen."

'Gehoor gegeven'

De gemeente Maastricht vindt het een goede zaak dat er gekeken wordt naar een eerlijkere verdeling van de opvang. Volt-wethouder Anita Bastiaans, die dit onder meer in haar portefeuille heeft, vertelt dat het niet meer enkel 'aankomt op bereidheid zoals de afgelopen maanden het geval was'.
"Als Maastricht hebben wij sinds het begin van de opvangcrisis gehoor gegeven aan de oproep van het Rijk om crisisnoodopvangplekken te realiseren. Dat hebben we al op diverse plekken gedaan in onze stad en momenteel doen we dat nog", zegt Bastiaans.

Taken voor COA

Maar wat zijn de gevolgen van de asielwet voor de Limburgse gemeenten? Moet er bijvoorbeeld niet gekeken worden naar de inzet van mensen en middelen? De gevolgen zullen volgens de burgervader van Venlo én de voorzitter van de Veiligheidsregio Limburg-Noord beperkt zijn.
"We zijn nog met het Rijk in overleg. Het betekent wel dat de taak die we nu hebben naar het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) gaat", verklaart Scholten. Het is namelijk de bedoeling dat het COA per 1 april de organisatie van de asielopvang van de veiligheidsregio's overneemt. "Wij zullen proberen te faciliteren. Daarnaast hebben we ook expertise met het opvangen van Oekraïners."

Onderwijs en dagbesteding

Maastricht heeft tot nu toe nog geen beeld of er meer of minder plekken nodig zijn in de provinciehoofdstad. Wel vraagt de gemeente oog te hebben voor de randvoorwaarden. "Het gaat niet alleen om opvang, maar ook mogelijkheden tot het volgen van onderwijs en dagbesteding en daar moet ook vanuit het Rijk aandacht voor zijn", stelt Bastiaans.

Is het haalbaar?

De burgemeester van Roerdalen, Monique de Boer-Beerta (VVD), vindt het nog te vroeg om de wet, het vervolg én eventuele effecten te beoordelen. De gemeente wacht af totdat de wet in werking treedt. De beoogde invoering van de spreidingswet ligt op 1 januari 2023. "Of dat haalbaar is, ligt op dit moment bij de Eerste en Tweede Kamer. En dat wordt daarnaast binnen de overleggen met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) besproken", aldus de gemeente Roerdalen.