Kille politiek begon in Maastricht ondanks 'broek van Kohl'

Helmut Kohl verslikt zich in een glas bubbels bij een bezoek aan Nederland, 1994 © ANP
Of Helmut Kohl maar even zijn broek af wilde geven. Die vraag kreeg de toenmalige Bondskanselier in 1992, rond de onderhandelingen voor het Verdrag van Maastricht. De hostess die hem vroeg zijn 'Hose' af te geven wat het Duits niet helemaal machtig, zo leren herinneringen in het project Mestreech92.
Dit is een van de anekdotes die zijn verzameld door hoogleraar Joep Leerssen uit Mheer.

Weinig herinneringen

Hij verzamelde de getuigenissen van 'gewone mensen', om die ooggetuigenverslagen toe te voegen aan de geschiedenis van het Verdrag van Maastricht. Die verhalen zijn verzameld in een "geheugenlandschap". Na een jaar speuren bleken er bij de 'gewoen luij' maar weinig concrete herinneringen te zijn rond dat Maastrichtse Verdrag. "Opvallend genoeg waren er veel meer volkse herinneringen aan de Europese top van een decennium eerder, toen Margaret Thatcher nog gewoon door de stad wandelde", zo zegt Leerssen.

Machtsafstand

"In 1991 vonden alle onderhandelingen achter gesloten deuren plaats. Je zou kunnen zeggen dat de bestuurlijke verkilling waarmee we nu te maken hebben, in Maastricht is begonnen. De machtsafstand tussen politici en burgers is sindsdien alleen maar groter geworden. Over dat Europa van de veiligheidscamera's maak ik me wel zorgen", aldus de hoogleraar Europese Studies.

Mestreech92

In de zoektocht naar verbindende verhalen kwam de projectgroep van Mestreech92 veel mooie anekdotes tegen. Zoals de dreigende ontruiming van het Maastrichtse gouvernement op het hoogtepunt van de onderhandelingen. Doordat het brandalarm afging, zouden alle regeringsleiders het pand moeten verlaten. Totdat bleek dat een bekende chef-kok een dikke sigaar zat te roken in de keuken onder het brandalarm."

Begrotingsafspraken euro

In Maastricht werden de begrotingsafspraken gemaakt voor de Europese monetaire unie, die in 1992 het levenslicht zag. De Maastrichtse criteria liggen nu onder vuur, omdat sommige landen vinden dat er meer ruimte moet zijn voor begrotingsoverschrijdingen. Ria Cats, correspondent voor het Financieel Dagblad in Brussel, ziet zelfs dat Duitsland het verzet opgeeft om EU-lidstaten te helpen vanuit Europa.

Duits trauma

"Er gaan inderdaad steeds meer stemmen op om net als bij corona sommige investeringen niet mee te tellen in de bepaling van het begrotingstekort. Dan zou het kunnen gaan om investeringen in duurzaamheid of in compensatie voor de energiecrisis. Maar het trauma in Duitsland van de jaren '20 van de vorige eeuw is nog zo groot, dat ze toch zullen blijven hameren op begrotingsdiscipline. Dus die criteria van Maastricht blijven voorlopig nog wel bestaan. Al wordt er inderdaad nagedacht over de manier waarop ze creatief omzeild kunnen worden, dat klopt."