Melick: Limburgs kerkdorp zonder 'loeënde klokken'

De bijna 700-jarige klok in de Sint Adreaskerk in Melick. © L1 (Peter Beeker)
Steeds meer kerken krijgen een herbestemming of worden gesloopt. In Melick wordt na bijna 700 jaar de kerkklok van de Sint Andreaskerk het zwijgen opgelegd omdat in de toren woningen komen.
Het is 'eeuwig zonde', meent kunsthistoricus Elvira Thevissen. "Het luiden van de kerkklok is niet meer alleen een geloofsuiting. Het geeft een gevoel van gemeenschap en is een symbool van verbondenheid. De kerkklok is daarin het kloppend hart."

Bouwjaar 1337

Het zou een groot gemis zijn als de monumentale kerkklok uit 1337 nooit meer te horen is, vindt Thevissen. "De Sint Andreaskerk is na de Tweede Wereldoorlog herbouwd, maar de klok stamt uit de middeleeuwen. Honderden jaren horen mensen hier al dezelfde klok. Dat mag toch niet ineens verdwijnen."
In de bouwplannen van vastgoedontwikkelaar Thallia Groep uit Weert krijgt de stokoude klok straks wel een ereplek in de centrale ruimte. "Als een kerk leeg blijft staan, verpaupert het gebouw en hoor je de klok sowieso nooit meer luiden", stelt commercieel directeur Raymond Smolenaers.

Droom

Er komen woningen en appartementen in de kerk en de toren: "Het is een droom voor iedere architect om dit te ontwerpen maar ook voor toekomstige bewoners wordt het uniek. Wonen in een kerk is natuurlijk heel bijzonder", vindt Smolenaers. Het bedrijf uit Weert is gespecialiseerd in het herbestemmen van kerken. "Gemakkelijk is dat nooit want er zijn veel technische uitdagingen bij zo'n constructies."
Smolenaers snapt de gevoelens in Melick. Het is de enige kerk in de parochie. "In andere gemeentes waar wij werken, zijn er meer kerken. Dan is er altijd een kerkgebouw waar de kerkfunctie blijft."

Kerkprojecten

De herbestemming van de kerk in Melick is niet op zichzelf staand. De afgelopen 30 jaar zijn zo'n 75 kerken aan de eredienst onttrokken, blijkt uit cijfers van bisdom Roermond.
Smolenaers is er druk mee. "We zijn momenteel met zeven kerkprojecten bezig in Limburg. De laatste jaren gaat het sneller dan voorheen, dat heeft zeker ook te maken met de woningnood in Nederland. Het ligt altijd gevoelig want de kerk is van iedereen en iedereen heeft er ook een mening over." Het woningproject in Melick moet klaar zijn in het voorjaar van 2023.

Weinig kerkgangers

De koster van de Sint Andreaskerk, Pim Ermers, zegt dat de grote kerkruimte tegenwoordig weinig mensen ziet. "Voor huwelijken en begrafenissen wordt de kerk amper meer gebruikt. Hier in deze kapel is plek voor zo'n 40 tot 50 kerkgangers."
Toch is hij realistisch: "Het is natuurlijk mooi dat we de kerk kunnen verkopen, anders zou de parochie misschien failliet gaan. Nu kunnen we nog een aantal jaren door. Ik zal er wel aan moeten wennen als hier straks bouwvakkers aan het werk zijn. In deze kerk is ook de dienst geweest voor mijn overleden vrouw."

Woonproject

Naast de grote kerkruimte wordt ook de huidige dagkapel een woonruimte. De parochianen moeten verhuizen naar een andere ruimte van de Sint Andreaskerk. Koster Ermers is daar niet gelukkig mee. "Hier moet nog veel gebeuren en deze plek is lang niet zo sacraal als de dagkapel waar nu de zondagsmis is."