Franse filmploeg op zoek naar d'Artagnan in Maastricht

De Franse tv-ploeg aan het werk in Maastricht © Ronald van den Hoven
Het mysterie rondom musketier d'Artagnan die in de zeventiende eeuw sneuvelde in Maastricht leeft nog steeds in Frankrijk. Een ploeg van de nationale televisie is in Maastricht voor een zoektocht naar de nationale Franse held.
De Franse tv-zender wil het verhaal van d'Artagnan vertellen in de historische serie Secrets d’Histoire.

Kogel in het hoofd

Secrets d'Histoire is een bekende reeks die al 15 jaar bestaat in Frankrijk. De tv-makers begonnen enkele dagen geleden te filmen in zijn geboortestreek in Zuid-Frankrijk en eindigen nu in Maastricht, de plaats waar d'Artagnan sneuvelde op 15 juni 1673. In de buurt van de Tongerse Poort werd hij door een musketkogel in het hoofd geraakt tijdens een gevecht.

Mysterie

Het mysterie zit hem in dit geval vooral in de laatste rustplek van d'Artagnan. Zijn stoffelijk overschot is tot op de dag van vandaag nog niet terecht. Het zou in de Sint-Petrus-en-Pauluskerk in de Maastrichtse wijk Wolder liggen, maar dat is niet zeker. Archeoloog Wim Dijkman geeft in de Franse documentaire een toelichting. Toch blijkt het vinden van het lichaam van de nationale held voor documentairemaker Yannick Adam de Villiers eigenlijk helemaal niet de drijfveer. "We willen eigenlijk een gedeelte van het mysterie behouden. Als we het lichaam vinden dan wordt het toch als het ware weer levend. Als het verloren blijft, blijft het ontastbaar, als we niet precies weten waar het begraven ligt. Is het tenslotte niet zo dat het historische karakter onderdeel van de legende zelf wordt?"

Fictieve d'Artagnan

De literatuur heeft door de eeuwen heen de Franse fascinatie voor d’Artagnan aangewakkerd. Hij is het meest bekende zeventiende-eeuwse lid van de musketiers, maar wat veel mensen niet weten is dat er twee d’Artagnans zijn. De historische persoon die daadwerkelijk heeft bestaan en het fictieve personage d'Artagnan. Die laatste kennen we van de negentiende-eeuwse boeken van de Franse schrijver Alexandre Dumas, als dienaar van Lodewijk de XIV waarop vele films zijn geïnspireerd. "Dat boek is meer dan honderd keer verfilmd. Je kunt het zo gek niet bedenken, met starcast maar ook in China waar de musketiers Kung Fu beoefenden", zo vertelt Dijkman. De romanfiguur was een jonge held, iets waar de meeste beelden die naderhand zijn opgericht zich op baseren. Een jonge man van in de dertig, terwijl toen hij sneuvelde in de zestig was.

Rechterhand én charmeur

De historische figuur was een vertrouweling van zonnekoning Lodewijk de XIV, een soort rechterhand. Musketiers waren mannen waar vrouwen tegenop keken. Bij d’Artagnan schijnt het zo te zijn geweest dat zijn voormalige echtgenote hem overal volgde. Dijkman denkt daar de reden van te weten. "Ik denk eerder dat ze zo jaloers was dat er geen vrouwen bij hem in de buurt mochten komen omdat hij anders nog wel eens een slippertje kon maken." Geruchten zouden ook zijn dat zij een verbod kreeg om het huis te verlaten. De koning heeft vervolgens persoonlijk toegestaan dat hij van haar scheidde. Zeer uitzonderlijk voor die tijd.

Begraven in gewijde grond

De Zonnekoning was een katholieke koning. Op het moment dat d'Artagnan sneuvelde wist men nog niet dat de hele belegering maar 13 dagen zou duren. Lodewijk XIV wilde het stoffelijk overschot eigenlijk meenemen naar Parijs, maar omdat ze niet wisten hoelang het ging duren, werd hij toch maar begraven in Maastricht. En dat moest in gewijde grond gebeuren, in het middenschip van de voormalige kerk die op dezelfde plek als de huidige stond.

Waarom niet toch graven?

Op de vraag waarom er niet gegraven wordt in de kerk is Dijkman heel stellig: "Dan zou ik me schuldig maken aan een lust Gabe. Dus als er geen reden is, buiten dat het leuk is om iets te ontdekken, dan doe je het niet. Er zijn namelijk allerlei redenen waarom je het graf niet terugvindt. Het graf zou verstoord kunnen zijn." Alleen wanneer er ooit vloerverwarming in de kerk wordt aangelegd, bestaat er misschien een kans dat er op het graf wordt gestuit. Toch weet men nu toch al een aantal dingen; dat hij is gestorven is door een musketkogel, hoe oud hij was toen hij overleed en dat er langs moederskant nabestaanden zijn. "Er bestaat nog een bloedlijn en die mensen willen hun DNA afstaan om te controleren of het daadwerkelijk om d’Artagnan gaat", aldus archeoloog Dijkman.