'Eindelijk worden in Maastricht mensen bij Europa betrokken'

De Burgertop in Maastricht wordt besproken in AvondGasten Europa © L1
In de week dat Maastricht het 30-jarig jubileum van het verdrag viert, doet een nieuw groot Europees initiatief de stad aan. Tweehonderd burgers buigen zich over de toekomst van de Europese Unie.

Prestigieus evenement

Met de Burgertop is Maastricht naast Florence, Dublin en Warschau een van de steden die het prestigieuze evenement binnen wist te slepen. Van 11 tot 13 februari komt een selectie van burgers samen in het Maastrichtse congrescentrum MECC. Ze zich uitspreken over thema's als migratie en de plek van Europa in de wereld, onderwerpen die hoog op de actuele Europese agenda staan. "Het is uniek dat Maastricht deze top binnen heeft weten te slepen. Het zegt veel over de manier waarop Europa Maastricht ziet", zo zegt Vera Tax.

Selectie van deelnemers

De burgers die in Maastricht discussiëren komen uit de 27 lidstaten van de Europese Unie. Ze zijn zorgvuldig geselecteerd om er voor te zorgen dat zo veel mogelijk verschillende demografische groepen vertegenwoordigd zijn. "Een derde van de deelnemers is jong", zo vertelt Gonny Willems, directeur van Studio Europa. "Er ligt nadrukkelijk een focus op jonge deelnemers, om vooral die groep een stem te geven".

Cynisme over proces

Ondanks het gewicht van de bijeenkomst, leeft de Burgertop nauwelijks. Sander van Hoorn, NOS-correspondent in Brussel, heeft daar wel een verklaring voor. "Het is prachtig dat burgers meepraten, maar wat gaan ze er mee doen? Wat gebeurt er als die burgers zeggen dat er eindelijk eens een einde moet komen aan dat geldverslindende verhuiscircus van het Europees Parlement tussen Brussel en Straatsburg? Dat gaat niet veranderen. Dus de vraag is: welke macht heeft die vergaderclub. Dan worden wij al snel iets cynisch. Als het niets voorstelt, moet je er dan wel aandacht aan besteden?"

Moedig

Willems betitelt de houding van Van Hoorn vooral als 'gezond cynisme'. "Je kunt er nog weinig over zeggen. Maar het is wel moedig wat de Europese instellingen ondernemen. Het is aan de politiek wat er wordt gedaan met de aanbevelingen. Het is een zorgvuldig proces, de burgers worden afgeschermd. Het is echt democratie in de snelkookpan. De burgers beslissen op zondag welke prioriteiten ze kiezen in de thema's migratie en buitenland. Die geven ze mee voor de afsluitende plenaire vergadering in Straatsburg. Maar ik wil wel nog benadrukken dat dit proces zowel in de Duitse als de Nederlandse regeerakkoord is opgenomen. Men neemt het echt wel serieus."

Burgerfora

Het Europese initiatief sluit aan bij een bredere trend om burgers nadrukkelijk bij besluitvorming te betrekken. Venlo en Maastricht kennen bijvoorbeeld de Burgerbegroting, het concept dat burgers kiezen waar een deel van het gemeentebudget aan besteed wordt. De Provincie Limburg organiseerde in 2018 drie Burgertoppen in voetbalstadions, om gewone mensen te betrekken bij de beleidskeuzes. "Het is voor het eerst in de geschiedenis van de Unie dat we dit doen", zegt Tax. "Om dan al te zeggen dat er niets uit zal komen, deel ik niet. Het is niet makkelijk, we doen het voor de eerste keer. En politici vinden het niet makkelijk om burgers te passeren die in hetzelfde politieke proces meepraten."

Erkenning

"Als je met de deelnemers van de panels spreekt, zijn ze wel heel blij dat ze gehoord worden", aldus Jeroen Lenaers. Net als Vera Tax is de Europarlementariër, vertegenwoordigers uit de parlementen van de lidstaten, uit Stramproy een van de uitgekozen deelnemers in de afsluitende plenaire vergadering in Straatsburg. Daar komen de burgers samen met Europarlementariërs en afgevaardigden van maatschappelijke organisaties. "Ze hebben niet de verwachting dat alle aanbevelingen worden aangenomen. Maar als we al een deel kunnen meenemen, is het project voor mij al geslaagd".

Zelf meepraten

De Burgertop in Maastricht maakt deel uit van de Conferentie over de Toekomst van Europa. Naast de fysieke bijeenkomsten kunnen burgers ook online ideeën indienen. Dat is nog steeds mogelijk via het platform van de Conferentie.