Overslaan en naar de inhoud gaan

Napoleon is 200 jaar dood, maar er is een band met Limburg

Geplaatst opwoensdag 5 mei 2021 - 18:46

Het is woensdag niet alleen Bevrijdingsdag, maar ook de dag dat Napoleon Bonaparte 200 jaar geleden stierf. Napoleon heeft een blijvende invloed op onze provincie uitgeoefend.

Zo kent Midden-Limburg de Napoleonsweg (N273), een weg die uit die tijd stamt. Napoleon heeft met Adolf Hitler gemeen, dat beiden onze streek een tijd bezet hebben gehouden, maar historicus Hugo Luijten uit Nieuwstadt heeft zich gebogen over de vraag of er nog meer paralellen zijn.

Video L1

'Nooit bezet geweest'
"Voor de rest van Nederland gaat dat wel op, dat ze bezet waren. Het gebied dat wij nu Limburg noemen, is in de Franse tijd echter nooit bezet geweest", zegt Luijten.

Volgens Luijten wonnen de Franse revolutionaire legers een paar veldslagen tegen de Oostenrijkers en daarna is er volgens een internationaal verdrag besloten dat de Zuidelijke Nederlanden (België, Luxemburg én Limburg) aangehecht werden aan Frankrijk. "Alle betrokkenen – ook 'Nederland' in de vorm van de Republiek – stemde daarin toe", aldus Luijten. Dat is wel iets heel anders dan bezet, legt Luijten uit. "Wij hadden dezelfde rechten als alle andere Fransen, of ze nu in Roermond, Antwerpen, Parijs of Marseille woonden. Er zaten zelfs twee Limburgse vertegenwoordigers in het parlement in Parijs. Sterker nog: de gebieden in Limburg die deel uitmaakten van de Republiek (Staatse gebieden), waren nooit vertegenwoordigd geweest in de Staten Generaal in Den Haag. Nu gebeurde dat wel, wat aangeeft dat het genuanceerder ligt."

Ook Napoleon was een dictator
Niet alleen Hitler kunnen we een dictator noemen, ook Napoleon. Hij is namelijk verantwoordelijk voor de dood van ergens tussen de 3 en 6 miljoen mensen. "Voor beide Limburgen geldt dat er ongeveer 10.000 jongens in dienst moesten, waarvan minstens de helft nooit terugkeerde. Napoleon sleurde grote delen van de wereld mee in talloze oorlogen en voerde meer dan honderd veldslagen."

Maar anders dan Hitler pleegde hij geen genocide. Ook had hij volgens Luijten de logistieke middelen niet om er een totalitaire dictatuur van te maken. "Maar hij is dus wel degelijk een zeer gevaarlijke en wrede despoot."

Legers verplaatsen
Al met al heeft Napoleon ook goede dingen gedaan. Denk hierbij aan de Napoleonsweg in Midden-Limburg. "Buiten Frankrijk zijn er inderdaad talloze wegen, straten, pleinen en parken naar Napoleon vernoemd. Onze Napoleonsweg is daar één van. Maar de weg ontstond in een verlangen naar betere verbindingen om zijn legers gemakkelijker te kunnen verplaatsen." De Napoleonsweg was onderdeel van het traject Parijs-Hamburg. De aanleg begon in 1811.

Uiteindelijk werd de Napoleonsweg afgemaakt in de opdracht van koning Willem I, maar het is niet duidelijk of de weg altijd zo heeft geheten. "Het is mogelijk dat het alleen in de volksmond zo genoemd werd. Kennelijk was voor de eenvoudige boeren alleen Napoleon in staat om zo'n groot werk tot een goed einde te brengen."

Archiefstuk
In het Regionaal Historisch Centrum Limburg ligt het bijzonderste archiefstuk over Bonaparte. "Rechtstreekser met Napoleon kan niet", vertelt archivaris Truus Roks. "Want zijn handtekening staat erop." Voor Roks ligt een perkamenten akte, aangevraagd door de familie De Geloës uit Eijsden.

Grote gebaren
"Zijn voorletter staat geschreven met een adelaar en sierlijke krullen", omschrijft ze de aanvang van het document. Napoleon hield nogal van de grote gebaren. "Napoleon, bij de gratie Gods, heerser van Frankrijk, koning van Italië, beschermer van de Rijnbond, bemiddellaar van de Zwitserse bondstaat... Voor u allen: gegroet!", leest ze verder. Het document is geschreven naar de heer De Geloës. De Geloës kocht via deze weg namelijk de adellijke titel van zijn familie terug.

Het predicaat is getekend vanuit Koningsberg: wat tegenwoordig Kaliningrad heet. Het is een stad in Rusland, waar Napoleon in 1812 doorheen kwam tijdens zijn veldtocht.

Oude adel en nieuwe adel
Het stuk is een voorbeeld van een adellijk predicaat. Voor de adellijkheid werd aan het begin van de 19e eeuw namelijk voor het eerst een wettelijke regeling ingevoerd. Dit deed de broer van Napoleon Bonaparte: Lodewijk Napoleon, tegen de wil van de keizer in. 'Oude adel' kon de titel terugkopen en 'nieuwe adel' kon de titel opkopen, allebei in de vorm van een predicaat. Zo heeft ook De Geloës dit gedaan, van kasteel Eijsden.

Deel dit bericht via
Overzicht
Uitgelicht
Pitlane, het autosportprogramma van L1

Iedere donderdagavond voorafgaand aan een Grand Prix te zien op L1 TV en de online kanalen van L1, waarin Xavier Maasen en Sem Caelen je bijpraten over de stand van zaken in het F1-circus.

Heb jij een vraag die je in een uitzending van Pitlane beantwoord wil zien worden? Stuur deze dan per email naar pitlane@L1.nl en misschien komt deze dan in de uitzending voorbij!

Kijk hier naar Pitlane
Uitgelicht
Iedere zondag nieuwe recepten in Henk Bakt

"Henk Bakt" is het bakprogramma op L1 TV. Programmamaker Henk Hover is in zijn vrije tijd fervent hobbybakker. In dit programma koppelt Henk plaatjes en artiesten aan vlaai en ander gebak. Dat heeft al heerlijke vlaaien opgeleverd.

Iedere zondag op L1 TV! Met nieuwe overheerlijke recepten. En dat niet alleen. Henk nodigt iedere week een gast uit die gaat mee bakken!

Bekijk hier alle recepten

Meest gelezen