Overslaan en naar de inhoud gaan

Johan sloeg schoonmoeder dood en kreeg historische straf

Geplaatst opdonderdag 31 oktober 2019 - 6:00

Het is een historische dag met een donker randje. Precies 159 jaar geleden werd Johan Nathan (27) opgehangen op de Markt in Maastricht. Het was de laatste executie van Nederland.

Op 31 oktober 1860 werd Nathan verhangen, omdat hij zijn schoonmoeder had vermoord. Tien jaar later werd de doodstraf officieel afgeschaft*.

Galg als eindstation
Anno 2019 kunnen we ons amper nog voorstellen dat iemand wordt geëxecuteerd; wij kennen de levenslange opsluiting als maximumstraf. En juist daarover is nu veel te doen. Levenslang is inhumaan, zeggen advocaten en verschillende belangengroepen. Daarom blikken we terug op een tijd waarin de galg het eindstation was voor zware criminelen.

Video: L1

Laatste op schavot
Johan Nathan had de twijfelachtige eer om als laatste het schavot te beklimmen. De geboren Duitser leidde een zwervend bestaan en verdiende zijn geld als koopman. Toen hij in Broeksittard een vrouw leerde kennen, trok hij in bij deze Geertje en haar ouders. Daar begonnen ook alle problemen. Nathan ruziede constant met zijn schoonouders, over geld en zelfstandigheid.

Geen lieverdje
Hij lichtte zijn schoonmoeder ook op, vertelt de Sittardse stadsarchivaris Peer Boselie. "Ze kon niet lezen. Nathan postte brieven en deed voorkomen alsof deze post uit Duitsland kwam. Hij las de brieven voor en zei dan dat er om geld werd gevraagd. Als zijn schoonmoeder geld gaf, stak hij dat in eigen zak. Het was zeker geen lieverdje."

Doodgeslagen met steen
Dat bleek ook wel op 25 november 1859. Nathan sloeg zijn moeder dood met een steen. Over het hoe en waarom bestaan meerdere lezingen. Zo zou zijn schoonmoeder 200 gulden op zak hebben van de verkoop van een varken. "Maar dat weten we niet zeker. Het had wel met geld en zelfstandigheid te maken", zegt Boselie.

Weg naar executie schilderij
Deze beeltenis uit sprookje Reynard de Vos liet kinderen vroeger kennismaken met de doodstraf.
Foto: iStock

CSI avant la lettre
Het onderzoek naar de moord deed een beetje denken aan de Amerikaanse misdaadserie CSI. In de hoofdwond van schoonmoeder Sophia werden stukjes steen gevonden. Die steen werd maanden later gevonden. Op die steen zat weer een haar. Sophia werd opgegraven om de haren met elkaar te vergelijken. Het was een match. Nathan was het haasje.

Stukje historie
In die tijd gingen al stemmen op voor het afschaffen van de doodstraf. Tien jaar later werd de straf, met een kleine meerderheid, uit ons strafrecht gestemd. Het kon Nathan niet meer helpen. Hij werd bijna een jaar na de moord opgehangen op de Markt in Maastricht. Het toegestroomde publiek wist op dat moment niet dat het getuige was van een stukje historie.

*Na het afschaffen van de doodstraf zijn er enkel nog mensen geëxecuteerd in oorlogstijd.

Deel dit bericht via
Overzicht
Uitgelicht
Pitlane, het autosportprogramma van L1

Iedere donderdagavond voorafgaand aan een Grand Prix te zien op L1 TV en de online kanalen van L1, waarin Xavier Maasen en Sem Caelen je bijpraten over de stand van zaken in het F1-circus.

Heb jij een vraag die je in een uitzending van Pitlane beantwoord wil zien worden? Stuur deze dan per email naar pitlane@L1.nl en misschien komt deze dan in de uitzending voorbij!

Kijk hier naar Pitlane
Uitgelicht
Iedere zondag nieuwe recepten in Henk Bakt

"Henk Bakt" is het bakprogramma op L1 TV. Programmamaker Henk Hover is in zijn vrije tijd fervent hobbybakker. In dit programma koppelt Henk plaatjes en artiesten aan vlaai en ander gebak. Dat heeft al heerlijke vlaaien opgeleverd.

Iedere zondag op L1 TV! Met nieuwe overheerlijke recepten. En dat niet alleen. Henk nodigt iedere week een gast uit die gaat mee bakken!

Bekijk hier alle recepten

Meest gelezen