Overslaan en naar de inhoud gaan

Integriteit in Limburg: onderzoeken in beeld

Geplaatst opmaandag 10 mei 2021 - 18:07

Het resultaat van het eerste onderzoek van de in totaal negen onderzoeken naar integriteitskwesties in Limburg wordt woensdag bekendgemaakt. Het gaat om een rapport in opdracht van het Waterschap Limburg over een gronddeal van het waterschap uit 2016 waar CDA-wethouder Jan Loonen als privépersoon bij betrokken was.

Vijf andere onderzoeken hebben betrekking op de affaire rond de inmiddels ontslagen directeur van de stichting Instandhouding Kleine Landschapselementen (IKL) Herman Vrehen.

1Limburg maakte een overzicht van alle onderzoeken naar Limburgse integriteitskwesties:

Video: L1
  • Onderzoeken in kwestie-Loonen

Begin januari verscheen in NRC een artikel over de aankoop van 37 hectare grond in het Lobeekdal in Merselo van het Waterschap Limburg door de Venrayse wethouder Jan Loonen als privépersoon. Volgens de krant zou Loonen bij de gronddeal zijn bevoordeeld en was er mogelijk sprake van belangenverstrengeling. Omdat de agrarische grond weer natuur zou worden en dus veel minder waard, zou Loonen er ruim een half miljoen euro bij hebben gekregen.

Integriteit Waterschap Limburg
Het Waterschap Limburg en de gemeenteraad van Venray besloten daarop ieder een eigen onderzoek te laten instellen naar de gang van zaken. Dat van het waterschap wordt woensdag besproken in een vergadering van het Algemeen Bestuur en wordt dan ook openbaar. Het is uitgevoerd door bureau Hoffman. Het bureau heeft bekeken of de integriteit van het waterschap in het gedrang is gekomen bij de overeenkomst met Loonen. De commissie Integriteit van het Waterschap Limburg heeft het rapport al gezien en besproken, en op basis daarvan een advies en oordeel gegeven aan het Algemeen Bestuur. Daarbij zullen zeker ook aanbevelingen voor de toekomst worden gedaan.

Lees ook: 'Onderzoek naar gronddeal wethouder Venray'

Aanbevelingen voor gemeente
Bureau Berenschot voert het onderzoek uit in opdracht van de gemeenteraad van Venray. Dat moet voor de zomer klaar zijn. Centrale vraag is hier of wethouder Loonen integer heeft gehandeld. Naast conclusies moet Berenschot ook met aanbevelingen komen voor de gemeente: bijvoorbeeld over de principiële vraag of een combinatie van wethouder grondzaken en het afsluiten van privé grondtransacties passend is in het licht van risico's op het gebied van integriteit.

Jan Loonen had zelf ook op zo'n onafhankelijk onderzoek aangedrongen en zegt zelf altijd open en transparant te hebben gehandeld. De acht partijen in de Venrayse gemeenteraad willen met het onderzoek de lucht klaren en pas op basis van de uitkomst (politieke) conclusies trekken. Daarom vinden op de SP na alle partijen dat Loonen ook gewoon kan aanblijven als wethouder zolang het onderzoek loopt.

  • De affaire-Vrehen

Herman Vrehen zou als directeur van IKL tonnen subsidie van provincie en gemeenten hebben doorgesluisd naar eigen werkmaatschappijen die opdrachten uitvoerden voor IKL. En daar zou hij flink aan hebben verdiend. Bovendien zou hij een riant salaris hebben genoten bij een organisatie die het vooral moet hebben van duizenden vrijwilligers. Dat was de kern van een artikel eind maart, ook al in NRC.

Lees ook: Provincie: zeker 19 miljoen naar instellingen van Vrehen

Desastreuze gevolgen
De politieke gevolgen in het gouvernement waren desastreus. Eerst stapten de CDA-gedeputeerden Ger Koopmans en Hubert Mackus op, omdat ze vonden dat ze te weinig bovenop het dossier IKL hadden gezeten terwijl er op onoorbare wijze met subsidiegelden was omgesprongen. In de politieke dynamiek die zich vervolgens ontwikkelde, sneuvelden een maand geleden de overige vijf gedeputeerden en gouverneur Theo Bovens, na het indienen van moties van wantrouwen door de PVV. Een meerderheid van het Limburgs Parlement had er geen vertrouwen meer in dat zij de in haar ogen benodigde forse verandering van de bestuurscultuur konden realiseren. De kwestie-Vrehen was voor hen 'een affaire te veel'.

Lees ook: Bestuurscrisis compleet: alle gedeputeerden opgestapt

Onderzoek niet afwachten
Een meerderheid wilde de lopende onderzoeken niet meer afwachten. Maar die onderzoeken gaan gewoon door en zijn er nog gekomen op initiatief van het voormalige provinciebestuur en de gouverneur. Eén onderzoek wordt uitgevoerd door de onafhankelijke concerncontroller van de provincie. Die moet alle feiten rond IKL en de talloze werkmaatschappijen van Vrehen in kaart brengen en de rechtmatigheid van betalingen, subsidies, opdrachten en financieringen. Het was aanvankelijk de bedoeling dat dit onderzoek uiterlijk 30 april klaar zijn, maar het dossier is zo omvangrijk dat het een paar weken langer gaat duren.

Lees ook: Gouverneur Theo Bovens stapt op: 'Ruimte voor nieuwe start'

Politieke beïnvloeding
Daarnaast is er een extern onderzoek naar mogelijke politieke beïnvloeding van geldstromen naar IKL en de werkmaatschappijen van Vrehen door Koopmans en Mackus en in het vorige provinciebestuur door gedeputeerde Patrick van der Broeck (momenteel dijkgraaf Waterschap Limburg). Dat onderzoek vindt plaats onder verantwoordelijkheid van de Commissie Integriteit van het Limburgs Parlement. Het bevindt zich nog in de voorbereidende fase. Het is nog niet helemaal duidelijk wie het onderzoek gaat uitvoeren. Het streven is wel dat dat binnen een paar maanden klaar is.

Rol Raad van Toezicht
Ook IKL zelf laat twee onderzoeken doen. Die lijken qua aanpak op die van de provincie. In opdracht van de inmiddels demissionaire Raad van Toezicht doet bijzonder hoogleraar Governance in het (semi-)publieke domein aan de Vrije Universiteit van Amsterdam Rienk Goodijk onderzoek naar de gang van zaken bij IKL, het handelen van Vrehen en de rol van de Raad van Toezicht. Wist die laatste van de gang van zaken en heeft hij niet ingegrepen? Of was de raad er niet van op de hoogte? En hoe kan dat dan? De affaire heeft in ieder geval ook de voorzitter van de Raad van Toezicht - Dieudonné Akkermans - de kop gekost als burgemeester van Eijsden-Margraten. Hij legde op 20 april die functie neer.

Lees ook: Affaire Vrehen kost burgemeester Akkermans de kop

Het tweede onderzoek wordt uitgevoerd door een onafhankelijk accountantsbureau. Dat moet forensisch onderzoek doen naar feiten en omstandigheden. Beide 'IKL-onderzoeken' moeten eind mei klaar zijn.

Vertrouwen
Oud-directeur en voormalig CDA-gedeputeerde Herman Vrehen liet eerder weten de onderzoeken met vertrouwen tegemoet te zien. Hij ontkent de constructies met zijn werkmaatschappijen niet, maar stelt dat daar niks mis mee is en dat ze ook bekend waren.

Integriteitsbeleid CDA
Een vijfde onderzoek als direct gevolg van de affaire-Vrehen is een onderzoek in opdracht van het CDA-Limburg. Omdat CDA'ers voortdurend opduiken in integriteitskwesties is een driehoofdige commissie onder leiding oud-burgemeester Herman Kaiser gevraagd daar onderzoek naar te doen en met aanbevelingen te komen om het eigen integriteitsbeleid te verbeteren. De grondhouding en het morele kompas van de partijleden moet de commissie Kaiser daar waar nodig bijsturen.

  • Provinciale parlementaire enquête

Half december 2020 besloot het Limburgs Parlement voor het eerst een provinciale enquête te houden. Die gaat over de integriteit en het handelen van oud-CDA-gedeputeerde Ger Koopmans rond projecten waarbij baggerbedrijf Terraq een rol speelde, met name rond een inmiddels afgeblazen hoogwaterproject in Venlo. Koopmans bleef bij zijn aantreden in juni 2014 aan als commissaris van Terraq, met instemming van het Limburgs Parlement. In oktober 2017 stapte hij uit zichzelf op.

Belangenverstrengeling Koopmans?
Centrale vraag in de enquête is of Koopmans zich schuldig heeft gemaakt aan belangenverstrengeling. Ondanks dat hij inmiddels is vertrokken, gaat de provinciale enquête gewoon door. Daarin wordt overigens ook gekeken naar het integriteitsbeleid bij de provincie van de afgelopen tien jaar. Onlangs werd een enquêtecommissie benoemd onder voorzitterschap van PvdA-statenlid Aleida Berghorst. Die commissie is inmiddels van start gegaan. In het najaar moet de eerste provinciale parlementaire enquête klaar zijn.

Lees ook: 'Gedeputeerde Koopmans in de fout met adviesbedrijf'

  • Ruimte-voor-Ruimte-onderzoek

De zogeheten Ruimte-voor-Ruimte-regeling loopt al twintig jaar. Kern ervan is dat stallen worden gesloopt en dat de schadeloosstelling voor de betrokken ondernemers wordt gefinancierd uit de bouw van luxe woningen. Doel van de landelijk afgesproken regeling was vermindering van het aantal dieren en minder uitstoot van schadelijke stoffen. Maar volgens artikelen in NRC en De Limburger van bijna een jaar geleden zouden de doelstellingen totaal niet zijn gehaald. Ook zou er sprake zijn geweest van grootschalige grondspeculatie, het overtreden van aanbestedingsregels en hoge organisatiekosten.

Het Limburgs Parlement eiste daarop een gedegen onderzoek. Aanvankelijk koerste het provinciebestuur op een landelijke evaluatie met de andere provincies waar de stallensloopregeling is of wordt uitgevoerd: Noord-Brabant, Noord- en Zuid-Holland, Utrecht en Zeeland. Dat bleek niet haalbaar. Daarom loopt er nu een eigen Limburgs onderzoek. De verwachting was dat dat in het eerste kwartaal van dit jaar klaar zou zijn, maar dat is niet gelukt.

Deel dit bericht via
Overzicht
Advertentie
Deze ramp in Limburg raakt ons allemaal. Doneer nu en draag uw steentje bij!

Het Nationaal Rampenfonds heeft het bankrekeningnummer 777 opengesteld voor particulieren, bedrijven en instellingen die willen bijdragen aan de door de overstromingsramp getroffen gebieden in Zuid-Limburg.

Vanuit de landelijke overheid is al duidelijk gemaakt dat bij de leniging van de nood een belangrijke rol voor de rijksoverheid is weggelegd. Veel schade aan huizen en bedrijven is door verzekeringen gedekt. Maar er blijven ook noden over die niet uit andere bronnen gedekt worden. En juist voor die initiatieven wil het Nationaal Rampenfonds een financier zijn.

Bekijk hier wat u kunt doen
Overzicht
Uitgelicht
Pitlane, het autosportprogramma van L1

Iedere donderdagavond voorafgaand aan een Grand Prix te zien op L1 TV en de online kanalen van L1, waarin Xavier Maasen en Sem Caelen je bijpraten over de stand van zaken in het F1-circus.

Heb jij een vraag die je in een uitzending van Pitlane beantwoord wil zien worden? Stuur deze dan per email naar pitlane@L1.nl en misschien komt deze dan in de uitzending voorbij!

Kijk hier naar Pitlane
Henk Bakt
Uitgelicht
De lekkerste Limburgse recepten in Henk Bakt

"Henk Bakt" is het lekkerste bakprogramma op L1 TV. Programmamaker Henk Hover is in zijn vrije tijd fervent hobbybakker. In het programma koppelt hij samen met regisseur Eric Wijnhoven Limburgse plaatjes en artiesten aan vlaai en ander gebak.

Bekijk hier alle Limburgse recepten

Meest gelezen