Overslaan en naar de inhoud gaan

Hoe het coronavirus Limburg binnensloop

Geplaatst opvrijdag 17 april 2020 - 16:24

Het coronavirus leek lang een ver-van-mijn-bed-show voor Limburg. Tot het virus eind februari plots vlak over de grens opdook in Selfkant. Anderhalve maand later is Limburg samen met Noord-Brabant de grootste brandhaard van het virus in Nederland. Hoe heeft het zover kunnen komen? Een reconstructie.

Het is eind februari, carnaval is net achter de rug, als het coronavirus opeens vlak over de grens opduikt in Duitsland. Een 47-jarige man uit Langbroich, een dorpje in de grensgemeente Gangelt, is besmet met het virus.

Vlodrop
De man was twee weken voordat bekend werd dat hij besmet was nog in een hotel in Vlodrop. Antoin Scholten liet als voorzitter van Veiligheidsregio Limburg-Noord weten dat de Duitse man destijds nog niet besmet was. Het zette iedereen wel aan het denken. Het gevreesde virus kwam opeens heel dichtbij.

Lees ook: Duitse coronapatiënt verbleef in hotel Vlodrop

Eerste geconstateerde Limburgse besmetting
Omdat er destijds in de Kreis Heinsberg veel carnavalsvieringen plaatsvonden, verspreidde het virus zich snel. Het aantal besmettingen bij onze oosterburen steeg in rap tempo en de verwachting was dat het virus ook snel de grens zou oversteken en in Limburg zou opduiken. Toch was de eerste besmetting in Nederland niet in onze provincie, maar in het Brabantse Loon op Zand. Een week later, op 4 maart, meldde de GGD Zuid-Limburg dat een 55-jarige man uit Geleen besmet was met het virus. Hij had het nieuwe coronavirus niet opgelopen in Duitsland, maar tijdens een vakantie in het Noord-Italiaanse Zuid-Tirol.

Alle hens aan dek voor GGD
De GGD had zich in de tussentijd al voorbereid op de komst van het virus. Er was meer menskracht voor contact- en brononderzoek voorhanden. "Toch vroegen we ons af of we wel genoeg mensen zouden hebben", zegt infectiearts Christian Hoebe van de GGD Zuid-Limburg. "Een contactonderzoek wordt volledig telefonisch afgenomen. Bij één persoon duurt het ongeveer een halve dag om alles in kaart te brengen." Toen het virus zich in onze provincie begon te verspreiden, werd het dus al snel onbegonnen werk voor de twee GGD's. Sindsdien worden de onderzoeken schriftelijk afgenomen.

Lees ook: Tijdlijn: Corona en Limburg

Optochten
In andere Europese landen werden drastische maatregelen genomen. Evenementen werden afgelast en sommige landen gingen zelfs in complete lockdown. Nederland nam nog geen maatregelen. Daardoor sloeg de twijfel toe bij organisaties van Limburgse evenementen, zoals bijvoorbeeld het Optocht Kommitee Zitterd. De grote optocht van Sittard was al uitgesteld vanwege de harde wind tijdens carnaval, maar met het coronavirus raasde een nieuwe storm over onze provincie. Zo regende het afmeldingen bij de organisatie en werd uiteindelijk besloten om de hele optocht (8 maart) af te blazen. Datzelfde weekend vond in Schinveld de lichtstoet plaats. Door het afgelasten van de Sittardse optocht voelde organisatie van de lichtstoet natuurlijk enige druk. Is het nog wel verantwoord om het festijn door te laten gaan? Met name op social media werd kritiek geuit.

Buitenlucht
Uiteindelijk trok de lichtstoet gewoon door de Schinveldse straten. "Voor de lichtstoet in Schinveld waren aanvullende maatregelen genomen", laat een woordvoerder van de Veiligheidsregio Zuid-Limburg weten. "Horecagelegenheden en terrassen waren gesloten voor het publiek, drank werd alleen buiten geserveerd. Het evenement vond dus geheel plaats in de buitenlucht en voldeed daarnaast ook aan andere criteria die in de regio Zuid-Limburg op dat moment waren afgesproken voor dit soort evenementen. Met de kennis van toen was op basis van de gestelde criteria besloten om de Lichtstoet in Schinveld niet af te gelasten."

Lees ook: Organisatie afgelaste optocht Sittard: 'Machteloos gevoel'

Tefaf
Behalve de lichtstoet ging een aantal andere evenementen, die mogelijk een belangrijke rol hebben gespeeld bij de verspreiding van het virus, ook gewoon door. De Tefaf bijvoorbeeld. De internationale kunstbeurs voelde de impact van het coronavirus al voordat de Tefaf van start kon gaan. Door reisbeperkingen vanwege het coronavirus werden al minder mensen verwacht. Het evenement lag onder het vergrootglas. Mensen uit verschillende landen die in één grote ruimte samen komen. Moet de internationale kunstbeurs wel doorgaan? Toen halverwege de beurs bekend werd dat een van de exposanten besmet bleek bij terugkeer in Italië, ging de Tefaf dicht. Vier dagen eerder dan gepland. Vervolgens bleken meer mensen ziek te zijn (geweest) na een bezoekje aan het MECC. Het leverde de kunstbeurs forse kritiek op vanuit de kunstwereld. "Maar we hebben geen betrouwbare cijfers en kunnen ook niet bevestigen wanneer en waar mensen binnen onze hechte gemeenschap in contact zijn geweest met het coronavirus", liet de Tefaf in een reactie weten.

Video: L1

Lees ook: Coronavirus: meer besmettingen op Tefaf

Brandhaard
Keihard bewijs dat het coronavirus zich op de Tefaf snel heeft kunnen verspreiden is er niet. Maar dat grote bijeenkomsten een brandhaard kunnen zijn, bleek in Kessel. Op 5 maart werd in gemeenschapshuis De Paort onder de noemer 'Kessel op zien bes' geld ingezameld voor de strijd tegen de spierziekte ALS van een dorpsgenoot. Volgens Noortje Bouwmeester, hoofd infectieziektenbestrijding van de GGD Limburg-Noord, is de kans aanwezig dat het virus zich op dat moment heeft verspreid in het dorp. De gemeente Peel en Maas heeft namelijk relatief gezien met 313 personen het grootste aantal ziekenhuisopnamen per 100.000 inwoners van het land. "Wij hebben onderzoekers gevraagd om te kijken naar die cijfers in Peel en Maas, om meer te weten te komen over die opmerkelijke cijfers", zei Bouwmeester in het L1-programma AvondGasten.

Lees ook: GGD: 'ALS-bijeenkomst haard coronabesmettingen Kessel'

Bron?
De inzamelingsactie in Kessel vond nog aan het begin van de Limburgse uitbraak plaats. De kans is dus groot dat het nieuwe coronavirus zich hier razendsnel heeft kunnen verspreiden, maar waar komt het virus eigenlijk vandaan? "We zaten bovenop de mensen die in Noord-Italië waren geweest", zegt Christian Hoebe van de GGD Zuid-Limburg. "Verder ligt Limburg natuurlijk tussen Brabant en het Duitse Kreis Heinsberg. Noord-Brabant is de zwaarst getroffen provincie van het land. Dus het is niet gek dat Limburg ook zwaar getroffen is. Het virus kruipt als een soort kameleon door de samenleving: van bijna geen klachten tot opname op de intensive care."

Lees ook: Deze maatregelen zijn van kracht vanwege het coronavirus

Veel ouderen
Het RIVM en de twee Limburgse GGD's houden nog een slag om de arm omdat er nog weinig bekend is over het virus. Limburg is net als Brabant hard getroffen door het virus. Enerzijds omdat onze provincie veel ouderen telt, die kwetsbaarder zijn voor het virus. Vaak kampen ze ook nog eens met onderliggende gezondheidsklachten. Mogelijk zijn zelfs veel meer Limburgers besmet met corona dan de officiële aantallen. Simpelweg omdat heel veel mensen met lichte klachten niet in het ziekenhuis terechtkomen. Dat komt volgens infectiearts Hoebe omdat hier enkel het 'topje van de ijsberg' wordt getest. Vooral 65-plussers dus. Hoebe schatte eind maart dat minstens 20.000 Limburgers het virus al hadden opgelopen. "Wij hebben alleen maar de kwetsbare groep in beeld", zei hij toen bij L1mburg Centraal.

Wat ook langzaamaan duidelijk wordt is dat grote evenementen een belangrijke rol hebben gespeeld in de verspreiding. Uit onderzoek van de Duitse viroloog Hendrik Stree in de Duitse regio Heinsberg bleek recent dat het coronavirus zich vooral verspreidt als mensen langere tijd bij elkaar zijn in afgesloten ruimtes. Hoebe onderstreept dat. Het ALS-evenement in Kessel, carnavalsfeesten in de Duitse grensregio en de Tefaf. Het zijn allemaal evenementen die mogelijk belangrijke besmettingshaarden zijn geweest. Zelfs bij de lichtstoet in Schinveld, die weliswaar in de buitenlucht plaatsvond, was de kans op besmetting groot.

Vastelaovend en wintersport
Dat Limburg en Brabant harder zijn getroffen dan de rest van het land heeft er waarschijnlijk mee te maken dat het virus hier opdook rond de carnaval. Veel mensen stonden die dagen hutjemutje op elkaar. De mensen die de vastelaovend probeerden te ontvluchten en op wintersport in Noord-Italië gingen, liepen daar een groot risico op besmetting.

Coronamaatregelen
Hadden de GGD's, met de kennis van nu, eerder in actie moeten komen? Waren de halverwege maart aangekondigde coronamaatregelen te laat? Hadden we in een volledige lockdown moeten gaan? Mogelijk hadden we dan het virus sneller en eerder kunnen indammen. Toch zijn de Veiligheidsregio's tevreden over de aanpak. "We richten ons nu op de actualiteit van het bestrijden van de crisis zodat de gezondheidszorg goed kan blijven functioneren. Daar gaat het nu om. Daar zitten we nog middenin waardoor je nog niet kunt spreken over achteraf." De Veiligheidsregio Zuid-Limburg sluit zich hier volledig bij aan. De vraag of ze zaken anders hadden aangepakt met de kennis van nu blijft dan ook onbeantwoord.

Verlossende antwoord
Want waar staan we nu? De scholen, horecagelegenheden en veel zaken blijven nog minstens tot 28 april dicht. Door de coronamaatregelen staat bij veel ondernemers het water aan de lippen. Wat het coronavirus betreft gaan we de goede kant op. Het virus verspreidt zich minder snel in onze provincie en dat zie je ook in de cijfers van sterfgevallen en ziekenhuisopnamen. Ja, gezondheid is het allerbelangrijkste, maar veel mensen snakken weer naar het 'normale leven'. Op familiebezoek, gezellig uiteten, een terrasje pikken en weer gewoon naar het werk. Zo houdt de vraag of grote festivals als Bospop en Pinkpop dit jaar door kunnen gaan de gemoederen flink bezig. Duitsland en België hebben inmiddels al een streep door de festivalzomer gezet. Tot en met augustus mogen in onze buurlanden geen grote festivals of evenementen plaatsvinden. Worden onze levens weer iets normaler? Premier Mark Rutte geeft volgende week dinsdag mogelijk het verlossende antwoord.

Lees ook: Bospop verwacht dat jubileumeditie niet doorgaat

Opnames voor Kwizzele op L1 TV beginnen weer!
Wil je meedoen? Meld je aan als Kwizzele-kandidaat.

Deel dit bericht via
Overzicht
Uitgelicht
Doe mee! Online Limburgs Schuttersfeest (OLS) krijgt tweede editie

De succesvolle eerste editie van het Online Limburgs Schuttersfeest krijgt een vervolg. Op zondag 4 juli zal voor de tweede keer in de geschiedenis het online-OLS worden geschoten. L1 werkt volop samen met de OLS-Federatie en doet weer uitgebreid verslag van dit schietspel. Dankzij de gratis app kun je het nu zelf beleven hoe het is om onder een schuttersboom te staan met een buks. Kleine bölkes, houd rekening met de wind en hoe is het met de spanning? Je kunt oefenen tot je zelf een schutterskoning(in) bent.

Echte' schutters, maar ook sportvrienden, vriendinnenclubs, families en vrienden van een keet, zoals in Haelen, roepen we op om deel te nemen. Vooraf inschrijven is wel noodzakelijk.

Download hier de gratis app
Uitgelicht
Pitlane, het autosportprogramma van L1

Iedere donderdagavond voorafgaand aan een Grand Prix te zien op L1 TV en de online kanalen van L1, waarin Xavier Maasen en Sem Caelen je bijpraten over de stand van zaken in het F1-circus.

Heb jij een vraag die je in een uitzending van Pitlane beantwoord wil zien worden? Stuur deze dan per email naar pitlane@L1.nl en misschien komt deze dan in de uitzending voorbij!

Kijk hier naar Pitlane
Uitgelicht
Tweede seizoen van Sofasessies nu te beluisteren

In de podcast Sofasessies nodigen Rian Moonen en Ruud Kleinen zichzelf uit op de bank bij getalenteerde en interessante Limburgers voor een goed gesprek. In seizoen 2 van de serie komen louter vrouwen aan het woord. Te gast zijn Joyce Spijker (schrijfster), Petra Dassen (burgemeester van Kerkrade), Elle Hollis (zangeres), Nienke Nasserian (sopraan en theatermaker) en Sandra Phlippen (hoofdeconoom ABN Amro). In de week van de bekendmaking van Topvrouw Limburg krijgen we een mooi en eerlijk inkijkje in hun levens.

Luister hier naar de podcastserie

Meest gelezen