Overslaan en naar de inhoud gaan

Hae, zie, het: bestaat zoiets als genderneutraal Limburgs?

Geplaatst opzondag 6 juni 2021 - 8:47

In de Nederlandse taal wordt er met horten en stoten gezocht naar genderneutrale woorden als aanvulling op het mannelijke hij en het vrouwelijke zij. Maar hoe moet dat als je thuis dialect spreekt?

Wie zich identificeert als non-binair, voelt zich niet thuis in het hokje van man of vrouw. En vindt dan ook dat woorden als hij of zij niet passen.

Hen
In dat geval wil iemand liever worden aangesproken met hen of die, in plaats van hij of zij. Dat zijn dus hun voornaamwoorden of, in het Engels, pronouns. Niet hij/zij fietst, maar hen of die fietst. En dat doet die niet op zijn of haar fiets, maar op hun of diens fiets.

Video: L1

Non-binair en Limburgs
Robin Metzen uit Geleen is Limburgs en non-binair. “Ik dacht altijd dat er alleen hetero, lesbisch of bi-seksueel bestond”, vertelt hen. “Maar ik worstelde al langer met mijn lichaam. Bepaalde kenmerken pasten gewoon niet bij me, zoals mijn borsten. Toen ik het er met mijn vriendin over had, vroeg ze me of ik niet gewoon non-binair was. Ik had er nog nooit van gehoord, maar opeens viel alles op zijn plek.”

Ingewikkeld
Een paar maanden daarna veranderde Robin hun naam. “Ik heb het liefst dat iemand me met hen of hun aanspreekt, maar ik ben allang blij als ze mijn naam goed zeggen”, geeft hen toe. “Er zijn non-binaire personen die de pronouns heel belangrijk vinden, maar ik snap ook wel heel goed dat het ingewikkeld is.”

Verwarrend
In het Nederlands is het soms lastig om deze pronouns goed toe te passen. "Bij hen/hun gebruik je een meervoudsvorm opeens in het enkelvoud, dat is soms een beetje verwarrend", legt Tamara van Bogaert van COC Limburg uit. Ze is directeur bij het Limburgse LBHTI-centrum. Van de Nederlandse bevolking geeft 3,9 procent aan zich niet te identificeren met het geslacht waarmee ze geboren worden. Dat kan betekenen dat iemand transgender is, of zich identificeert als non-binair. Daar zitten dus ook Limburgers tussen. "In het dialect is daar nog geen woord voor", vertelt promovendus en taalkundige Joske Piepers.

Dae, het, hen of hun?
Het Limburgs is namelijk anders opgebouwd dan de Nederlandse taal. Met die of diens zou je uitkomen bij het woordje ‘dae’ waarmee je naar een man refereert. ‘Het’ zeg je dan weer over een vrouw of meisje. "Hen of hun gebruik je in het Limburgs dan weer niet echt, maar het zou een optie kunnen zijn", gaat Piepers verder. "Maar ik denk niet dat dat de beste oplossing is."

Nieuw woord
Zowel COC Limburg als Piepers pleiten voor het idee om een nieuw voornaamwoord in het leven te roepen. In Zweden kwamen ze met het woordje 'hen', in Duitsland met ‘xier’. Onze Taal opperde een optie voor een Nederlandse variant van een non-binair voornaamwoord, bijvoorbeeld door 'lij' of 'vij' te gebruiken.

In gesprek
Een Limburgse variant moet nog bedacht worden. "We hebben er wel al eens over gepraat, maar er ligt nog geen voorstel", vertelt Van Bogaert namens COC Limburg. "We willen het liefst met non-binaire Limburgers in gesprek, om te horen wat hen het prettigst vinden." Daar sluit Piepers zich bij aan. "Ik wil zelf niet met een voorstel komen, ik wel eigenlijk dat zij dat zelf kunnen aangeven."

Draagvlak
Een nieuw of gerecycled voornaamwoord wordt niet zomaar opgenomen in een taal of dialect. "Ik denk dat het lastig is, maar zeker wel kan", zegt Piepers. In een experiment van haar promotieonderzoek beproefde ze de welwillendheid van Limburgers in het gebruik van genderneutrale taal. Die was hoog. "Slechts zes procent zegt daar niet aan mee te willen werken, wanneer iemand zegt anders aangesproken te willen worden", legt ze uit. "De grote meerderheid is in ieder geval bereid het te proberen." Volgens Piepers zorgt deze bereidheid ervoor dat de term opgenomen wordt in het Limburgs. "Als er genoeg draagvlak is, kan het werken. Ik zie niet in waarom we het niet kunnen proberen."

Deel dit bericht via
Overzicht
Uitgelicht
Astrid is het Vastelaovesgezicht 2022!

Er is ook dit jaar weer veel gestemd en na een spannende finale hebben jullie een nieuw Vastelaovesgezicht gekozen!

Het was een memorabele week vol spanning en prachtige vastelaovesgezichten. Met één grote winnares: Astrid Reijners uit Linne!

Bekijk hier meer
Uitgelicht
Pitlane, het autosportprogramma van L1

Iedere donderdagavond voorafgaand aan een Grand Prix te zien op L1 TV en de online kanalen van L1, waarin Xavier Maasen en Sem Caelen je bijpraten over de stand van zaken in het F1-circus.

Heb jij een vraag die je in een uitzending van Pitlane beantwoord wil zien worden? Stuur deze dan per email naar pitlane@L1.nl en misschien komt deze dan in de uitzending voorbij!

Kijk hier naar Pitlane
Uitgelicht
Iedere zondag nieuwe recepten in Henk Bakt

"Henk Bakt" is het bakprogramma op L1 TV. Programmamaker Henk Hover is in zijn vrije tijd fervent hobbybakker. In dit programma koppelt Henk plaatjes en artiesten aan vlaai en ander gebak. Dat heeft al heerlijke vlaaien opgeleverd.

Iedere zondag op L1 TV! Met nieuwe overheerlijke recepten. En dat niet alleen. Henk nodigt iedere week een gast uit die gaat mee bakken!

Bekijk hier alle recepten

Meest gelezen