Wethouder dupeerde honderden Limburgers en vertrok

Twee Roermondse mannen lezen het socialistische blad De Volkstribuun. © Bron: Gemeentearchief Roermond
Jan Hendrik Schreurs was eind negentiende eeuw een van de meest invloedrijke bestuurders van Limburg. Hij was wethouder in Roermond, bepaalde wie voor armenzorg in aanmerking kwam en zat in Provinciale Staten.
Tot hij verdween en een spoor van schulden achterliet. Naar hedendaagse maatstaven was 4 miljoen euro foetsie.

Katholieke signatuur

Historicus Jaak Slangen stuitte op een ongelooflijk verhaal toen hij het leven en werken van Jan Hendrik Schreurs wilde reconstrueren. Schreurs was eind negentiende eeuw namelijk niet alleen een prominente bestuurder van katholieke signatuur, hij was ook een bemiddeld zakenman. Door zijn verdwijning sleepte hij honderden Limburgers mee in een financieel debacle.

Met de noorderzon vertrokken

Met de Noorderzon vertrokken. Dat is de titel van het boekje dat Slangen geschreven heeft over het plotselinge verdwijnen van de invloedrijke politicus Jan Hendrik Schreurs in 1894. Die verdwijning was niet alleen een politiek schandaal maar ook een financiële ramp voor 260 mensen uit Midden-Limburg. In die tijd was er nog maar nauwelijks sprake van een bankwezen voor doorsnee burgers. Vermogende mensen zoals Schreurs beheerden spaargelden van boeren en burgers. Zij hadden miljoenen guldens toevertrouwd aan Schreurs:

Miljoenenschade

Omgerekend naar 2024 liet Schreurs een schuld van 4,4 miljoen euro na. Boeren en burgers uit Roermond en omgeving waren het slachtoffer. Ook in veel Midden-Limburgse dorpen kwam zijn vertrek hard aan, Schreurs handelde daar veel tijdens openbare verkopen van huizen en boerderijen.

Rommelige administratie

Waarom Schreurs met de noorderzon vertrokken was is niet helemaal duidelijk, wellicht was hij bang voor de schande van een aankomend faillissement. Feit is dat het jaren geduurd heeft voordat alle schulden van hem voldaan konden worden. Zijn administratie bleek en grote rommel.

Zwijgende pers

Opvallend is dat de katholieke kranten de verdwijning van de eigen voorman aanvankelijk verzwegen. Schreurs ophefmakende verdwijning werd blijkbaar als een blamage voor de katholieke zuil ervaren. Het socialistische blad Recht voor allen schreef wel over de affaire.

Socialistische bijeenkomsten

Hoewel er weinig socialisten in Roermond waren voerden ze juist in het laatste decennium van de 19e eeuw veel campagnes onder de Roermondse arbeiders. Landelijk voorman Domela Nieuwenhuis kwam zelfs langs, het was voor de katholieke tegenstanders telkens reden om de socialistische bijeenkomsten te verstoren. Dronken medewerkers van een brouwerij en leerlingen van de HBS werden opgehitst om socialistische bijeenkomsten te verstoren. Juist hierdoor lijken de socialisten vastbesloten te zijn geweest om de verdwijning van Schreurs breed uit te meten in hun krant.

Vlucht naar Duitsland

Het was lang onduidelijk waar Jan Hendrik Schreurs gebleven was. Het gerucht ging dat hij naar het buitenland vertrokken was. Uiteindelijk blijkt hij in Dormagen (Duitsland) te wonen. Zijn vlucht bleef onbestraft.
Het boekje Met de noorderzon vertrokken van Jaak Slangen is te koop in de Roermondse boekhandel Boom.
💬 WhatsApp ons!
Heb jij een tip of opmerking voor de redactie? Stuur ons een bericht via whatsapp of stuur een mail naar redactie@1limburg.nl!