Overslaan en naar de inhoud gaan

Eenzaamheidsvirus grijpt ongenadig om zich heen

Geplaatst opmaandag 18 januari 2021 - 6:00

Niet alleen het coronavirus grijpt sinds vorig jaar flink om zich heen, maar ook het 'eenzaamheidsvirus'. Voor veel mensen was 2020 het jaar van veel tijd alleen doorbrengen en geliefden missen. En het einde is nog niet in zicht.

Het Oranje Fonds, dat onder andere mensen helpt die eenzaam zijn en initiatieven ondersteunt om iedereen aan de maatschappij mee te laten doen, merkt dat het voor veel mensen een lastige tijd is.

Sociale wezens
"Wat we nu zien in de samenleving is dat er een groot gebrek aan verbinding is tussen mensen, terwijl dit wel nodig is. Mensen zijn sociale wezens en hebben behoefte aan sociaal contact", aldus een woordvoerder van het Oranje Fonds. Het probleem is er natuurlijk al veel langer. In 2019 voelde 9 procent van de Nederlandse bevolking van 15 jaar of ouder zich al 'sterk eenzaam', aldus de cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).

Alleenstaanden
Alleenstaanden en alleenstaande ouders voelden zich volgens het CBS vaker eenzaam dan paren en thuiswonende kinderen. Een derde van de 75-plussers voelde zich enigszins eenzaam en 9 procent van hen voelde zich sterk eenzaam. Dat bleek uit de resultaten van de enquête Sociale samenhang & Welzijn van het CBS die in maart 2020 uitkwam.

Geen meetlat
Het Oranje Fonds beaamt dat ouderen het erg zwaar hebben, maar benadrukt dat in elke leeftijdsgroep momenteel eenzaamheid wordt ervaren als gevolg van corona. "Je kunt geen meetlat leggen langs eenzaamheid. Eenzaamheid gaat niet alleen over het gebrek aan mensen om je heen. Je kunt ook eenzaam zijn terwijl je wel mensen om je heen hebt, maar daar geen verbinding mee hebt. Dat zien we bijvoorbeeld bij jongeren, maar ook bij mensen met schulden. Dan heb je we wel warme vrienden of familie, maar als die je niet kunnen helpen, sta je er wel alleen voor."

Knuffelen
Toen in eind februari/ begin maart vorig jaar het coronavirus opdook in Nederland veranderde ons leven drastisch. Niet meer je familie en vrienden kunnen zien of knuffelen, dagenlang binnen zitten en van de ene op de andere dag moesten veel mensen volledig thuis gaan werken. Het RIVM onderzoekt hoe Nederlanders zich onder andere voelen sinds de corona-uitbraak. Tijdens de eerste golf voelde 51 procent van de Nederlanders zich enigszins eenzaam of eenzaam. Bij de laatste meting eind november vorig jaar was dit percentage opgelopen tot 58 procent.

Stijging
Het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) heeft in 2020 een bevolkingsenquête gehouden waaruit die stijging ook blijkt. In de periode 2019 tot juli 2020 was in bijna alle leeftijdsgroepen een stijging van gevoelens van eenzaamheid onder mensen te zien.

75-plussers
Volgens het SCP is de grootste stijging te zien bij 75-plussers. Die stijging zit vooral in de emotionele eenzaamheid. Zo'n 16 procent van de 75-plussers voelde zich in 2019 emotioneel eenzaam, tegenover 37 procent in 2020. Een mogelijke verklaring hiervoor is dat er juist bij omvangrijke externe dreigingen, zoals het coronavirus, een grotere behoefte bestaat aan hechte emotionele contacten. Maar juist sinds de coronacrisis is er voor die groep minder emotioneel en intiem contact mogelijk met dierbaren.

Kleinkinderen
'Waar jongere mensen hun meest dierbaren vaak nog hebben inwonen, in de vorm van een levenspartner, kinderen, of ouders, zal dit voor 75-plussers minder vaak het geval zijn. Voor een deel van hen zal de levenspartner al zijn overleden en (klein)kinderen wonen niet bij hen', zo schrijft het SCP.

Ook hadden jongeren, die vaak een rijk sociaal leven hebben en zich over het algemeen minder eenzaam voelen, voor de coronacrisis al veel digitale contacten. Bijvoorbeeld via WhatsApp, videobellen en Instagram. Sinds de coronacrisis is dit niet veranderd. Het is voor jongeren een goede oplossing ter vervanging van het face to face contact.

Contact
Tijdens de eerste lockdown hadden mensen relatief weinig contact met anderen. Wel werd er volgens het SCP een saamhorigheid gevoeld. Een aantal mensen dat deelnam aan de enquête noemde als een van de positieve gevolgen van corona juist de sociale contacten.

'Ze noemden dan vooral dat ze meer rust hadden en een lege agenda, maar ook dat ze beter beseften welke contacten belangrijk zijn. Soms hadden mensen juist meer contact, bijvoorbeeld omdat volwassen kinderen tijdelijk weer bij hun ouders gingen wonen of doordat vrienden weer meer tijd hadden omdat werk wegviel', schrijft het SCP.

Bereidheid
Veel initiatieven om eenzaamheid tegen te gaan, liggen nu stil. "Heel veel dingen zijn niet mogelijk, waardoor mensen die het lastig hadden het nu nog lastiger hebben", vertelt de woordvoerder van het Oranje Fonds. Toch ziet het Oranjefonds dat de bereidheid om te helpen tegen eenzaamheid enorm is. "Daar mogen we best trots op zijn. Op een innovatieve manier wordt geprobeerd projecten tegen eenzaamheid toch door te laten gaan. Bijvoorbeeld digitale ouderengym, of samen op afstand televisie kijken. Maar het blijft uiteraard lastig."

L1 staat in de week van 18 januari in het teken van eenzaamheid. Onder de titel 'Samen niet alleen' besteden we op alle kanalen aandacht aan dit thema: eenzaamheid bij jongeren, ouderen, kinderen, mensen die ziek zijn, mensen in armoede, maar juist ook initiatieven die eenzaamheid proberen tegen te gaan. Bekijk hier alle producties.

Deel dit bericht via
Overzicht
Uitgelicht
Limburg in Beweging om 10:00 op L1 TV

Het televisieprogramma ‘Limburg in Beweging’ is terug op L1, met van maandag t/m vrijdag om 10.00 uur een uitzending. Dankzij een gezamenlijke inspanning van KBO Limburg en L1 kan iedereen de komende 3 maanden weer verantwoord bewegen onder leiding van fysiotherapeut Erik Eurelings en neurowetenschapper Björn Crüts.

Alles over Limburg in Beweging
Henk Bakt
Uitgelicht
De lekkerste Limburgse recepten in Henk Bakt

"Henk Bakt" is het lekkerste bakprogramma op L1 TV. Programmamaker Henk Hover is in zijn vrije tijd fervent hobbybakker. In het programma koppelt hij samen met regisseur Eric Wijnhoven Limburgse plaatjes en artiesten aan vlaai en ander gebak.

Bekijk hier alle Limburgse recepten
Uitgelicht
L1mburg Centraal dagelijks 17:30 op L1 TV

Ons nieuws, jouw verhaal.

Vaste presentatoren van L1mburg Centraal zijn afwisselend Cyriel Heuts, Kirsten Paulus, Bas van Mulken en Wouter Nelissen.

Bekijk hier de uitzendingen

Meest gelezen