Overslaan en naar de inhoud gaan

Aziatische tijgermug: zo hou je hem op afstand

Geplaatst opdinsdag 9 maart 2021 - 6:00

De Aziatische tijgermug heeft zich volgens het RIVM (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu) nog niet definitief in Nederland gevestigd. Maar het lijkt slechts een kwestie van tijd tot dat wel het geval is.

Sinds 2005 duikt de Aziatische tijgermug her en der op in Nederland, maar nooit in enorme aantallen. Onlangs werd bekend dat vorig jaar in de Sittardse wijk Overhoven 373 exemplaren van de invasieve exotische muggensoort geteld zijn. Dat is de grootste populatie die tot nu toe geteld is in Nederland. Al kwam het aantal muggen van deze soort dat enkele jaren geleden in Valkenburg geteld werd (350 exemplaren) daar al bij in de buurt. De muggen die in Overhoven werden gevonden, zaten niet op één plek.

Lees ook: Vragen over grote hoeveelheid tijgermuggen Sittard

32 vindplaatsen
In Overhoven zijn maar liefst 32 vindplaatsen van de mug genoteerd, zegt de Nederlandse Voedsel en Warenautoriteit (NWVA), die namens het ministerie van Volksgezondheid is belast met de bestrijding van de invasieve exoot. Deze vindplaatsen zijn volgens de dienst niet te herleiden naar een of meer bedrijven. Vaak lift de mug namelijk vanuit het buitenland mee met transporten van oude autobanden of geïmporteerd bamboe. Maar dat lijkt hier dus niet het geval. De mug kan ook zijn meegelift in de auto of caravan van teruggekeerde vakantiegangers uit de regio rond de Middellandse Zee. Want daar heeft de exoot zich wel al definitief gevestigd.

Angst voor ziektes
Door het stijgen van de temperaturen heeft de mug het ook in Nederland best naar zijn zin. De afgelopen jaren is er aardig wat aandacht voor het beestje geweest in ons land, mede ingegeven door de angst voor een aantal gemene, exotische ziektes die het dier zou kunnen overbrengen. Volgens het RIVM is dat risico overigens te verwaarlozen. Ziektes die de Aziatische tijgermug in Zuidoost-Azië verspreidt, zijn bijvoorbeeld dengue (knokkelkoorts), zikakoorts en chikungunya (infectieziekte).

Muggen kunnen die ziektes alleen overdragen als ze zelf besmet zijn geraakt door het steken van mensen die al ziek waren. Pas als een virus zich in de speekselklieren van de mug heeft gevestigd, kan de mug weer andere mensen besmetten. En de exotische ziektes waar het in dit geval om gaat, komen volgens de NVWA in Nederland tot nu toe alleen voor bij mensen die terugkeren van een verblijf in de tropen. Ziektegevallen bij mensen die niet op reis zijn geweest, zijn hier nog niet ontdekt.

Hoe verspreidt een mug ziektes?
Alleen de wijfjes van muggen steken. Ze hebben namelijk bloed nodig om eitjes te kunnen aanmaken. Dat steken doet een vrouwtjesmug met haar steeksnuit: een ingenieus orgaan met daarin zes fijne en flexibele naaldjes. Twee van die naalden zijn voorzien van tandjes en die snijden door je huid. Twee andere naalden halen vervolgens het weefsel uit elkaar. Met de vijfde naald kan de mug bloedvaten opsporen en bloed opzuigen.

Met de zesde en laatste naald geeft de mug je ook iets terug: een cocktail van zo'n 100 verschillende stofjes die er onder andere voor zorgen dat het bloed niet stolt en dat het gebied van de steek verdoofd blijft zolang de mug aan het werk is. En in die cocktail schuilt het gevaar. Want als een mug iemand heeft geprikt die ziek was, kan dit virus zich in de mug verspreiden.

Het bloed dat de mug opzuigt, dient overigens als voeding voor haar eitjes. Met het bloed dat een mug uit één steek haalt, kan ze 200 eitjes voeden. Na zo'n drie minuten heeft de mug voldoende bloed geprikt.

Opsporing en bestrijding
Hoewel het nagenoeg onvermijdelijk is dat de Aziatische tijgermug zich op termijn ook in Nederland vestigt, doet ons land er alles aan om dat te voorkomen of te vertragen. Daarvoor wordt onder andere een beroep gedaan op de bevolking. Wie een Aziatische tijgermug denkt te hebben aangetroffen, kan dat melden bij de NVWA. Als het inderdaad om een mug van deze soort gaat, gaat de NVWA die bestrijden.

Inspecteurs van de NVWA komen in actie wanneer mensen de vondst van de Aziatische tijgermug melden. Zodra duidelijk is waar het dier zich ophoudt, worden broedplaatsen weggehaald of onklaar gemaakt, volwassen muggen worden gevangen in vallen en in broedplaatsen die niet kunnen worden weggehaald worden biologische korrels gestrooid waar de larven van dood moeten gaan. Die korrels worden elke drie weken opnieuw gestrooid. De 373 exemplaren van de Aziatische tijgermug in Sittard waren muggen in allerlei stadia: eitjes, larven en volwassen exemplaren.

Herkenning
Tussen alle steek- en prikbeestjes die om ons heen vliegen of zitten is de Aziatische tijgermug met het blote oog nog niet zo makkelijk te herkennen. Maar er zijn wel een paar dingen waar je bij een gevangen of doodgeslagen mug op kunt letten. De grootte van de mug varieert van 2 tot 10 millimeter. De mannetjes zijn een stuk kleiner dan de vrouwtjes. De meest opvallende kenmerken zijn wel de duidelijke zwart-witte achterpoten (die moeten eindigen met een wit stuk) en de witte streep die van de kop naar de vleugels loopt. Volgens de NVWA zijn er een paar inheemse muggensoorten die gelijkenis vertonen met de tijgermug, maar die zijn meer bruin gekleurd in plaats van zwart, en ze zijn groter. Denk je dat je beet hebt en een Aziatische tijgermug hebt ontdekt, dan kun je dat hier melden.

Wat kun je zelf doen?
Bij het bestrijden van de in Nederland ongewenste exoot doet de overheid ook een beroep op de bevolking. Muggen - ook de Aziatische tijgermug - leggen hun eitjes in stilstaand water. Probeer ervoor te zorgen dat rond jouw huis geen water lang blijft staan in lege (planten)potten, kuipen, dekzeil, emmers en (open) afvalbakken of -containers. Denk daarbij ook aan het opruimen van zwerfafval (plastic of blikjes). Dek je regenton mug-dicht af, ververs water in gieters of drinkbakken wekelijks en schrob ze geregeld schoon. En zorg dat je dakgoot of waterafvoer goed doorloopt.

Gesteggel over bekendmaken vindplaatsen
Als de vondst van een Aziatische tijgermug in een gemeente is bevestigd, informeert de NVWA de gemeente en de GGD. Ook wordt de vindplaats gemeld op deze website. Al is daar nog wel het een en ander over te doen.

Tot vorig jaar maakte de NVWA alleen de naam van de gemeente bekend op deze website. De stichting Platform Stop Invasieve Exoten had daar moeite mee en stapte naar de rechter, maar het ministerie van LNV (waar de NVWA onder valt) beriep zich op het beschermen van de privacy van individuele personen die wonen op vindplaatsen. De rechter stelde het platform aanvankelijk niet in het gelijk. Maar bij de Raad van State (RvS) haalde de stichting in augustus 2019 toch haar gram (zie uitspraak). Bekendmaking van x- en y-coördinaten minus de laatste twee cijfers en de bekendmaking van straatnamen zonder huisnummers worden niet gezien als een aantasting van de privacy.

Verplichting en uitvoering
Volgens de woordvoerster van de NVWA is de dienst niet verplicht zich aan dat vonnis te houden. Maar daar denkt de Raad van State iets anders over. Een woordvoerder van de Raad van State: "Soms kan een rechter zeggen 'minister, het besluit dat je genomen hebt is niet goed, je had meer openbaar moeten maken dan je gedaan hebt'. Een minister kan dan bijvoorbeeld de ruimte krijgen om een besluit opnieuw uit te werken. Maar in dit geval heeft de rechter zelfs een vrij strenge aanwijzing gegeven voor wat er moet gebeuren."

Als het ministerie of de NVWA zich toch niet aan die aanwijzing houdt, kan de Raad van State dat volgens de woordvoerder 'slechts constateren', maar de hoogste bestuursrechter van het land is geen handhaver. Een nieuwe gang naar de rechter zou in het uiterste geval nodig kunnen zijn.

Wob
De NVWA ziet de uitspraak van de RvS in een iets ander licht. In een antwoord meldt de dienst: 'De NVWA handelt conform uitspraak van de Raad van State. We maken daarom sinds 2020 actief informatie openbaar van de muggenvondsten op wijkniveau. De jaren daarvoor hebben we vondsten op gemeenteniveau vermeld op onze website. Indien er verzocht wordt om vondsten openbaar te maken in het kader van Wob*-verzoeken, handelen wij hier ook naar. Daarnaast kunnen burgers met vragen altijd bij ons terecht.' Voer voor juristen dus.

Na het vonnis is de NVWA overigens wel al toeschietelijker geworden: sinds vorig jaar meldt de dienst inderdaad de naam van de wijk waar de Aziatische tijgermug is opgedoken en met ingang van 2021 gaat de NVWA ook straatnamen melden, zegt de woordvoerster.

Wob is een afkorting voor 'Wet openbaarheid van bestuur'. Als je wilt dat de overheid meer informatie openbaar maakt dan het geval is, kun je een Wob-verzoek indienen.

Deel dit bericht via
Overzicht
Uitgelicht
Pitlane, het autosportprogramma van L1

Iedere donderdagavond voorafgaand aan een Grand Prix te zien op L1 TV en de online kanalen van L1, waarin Xavier Maasen en Sem Caelen je bijpraten over de stand van zaken in het F1-circus.

Heb jij een vraag die je in een uitzending van Pitlane beantwoord wil zien worden? Stuur deze dan per email naar pitlane@L1.nl en misschien komt deze dan in de uitzending voorbij!

Kijk hier naar Pitlane
Uitgelicht
De lekkerste Limburgse recepten in Henk Bakt

"Henk Bakt" is het bakprogramma op L1 TV. Programmamaker Henk Hover is in zijn vrije tijd fervent hobbybakker. In dit programma koppelt Henk plaatjes en artiesten aan vlaai en ander gebak. Dat heeft al heerlijke vlaaien opgeleverd.

En die kun je ook allemaal heel eenvoudig zelf thuis bakken. Dankzij de handige recepten en baktips.

Bekijk hier alle recepten

Meest gelezen